📊 Kategorik Veri Nedir? İlkokul Seviyesinde Anlatım
Kategorik veri, nesneleri veya kişileri belirli gruplara veya kategorilere ayırmamıza yardımcı olan bilgilerdir. Bu kategoriler sayılarla ifade edilmek zorunda değildir; renkler, isimler veya herhangi bir özellik olabilir.
🍎 Kategorik Veriye Örnekler
* En sevdiğiniz meyve türü (elma, muz, çilek vb.)
* Göz renginiz (mavi, kahverengi, yeşil vb.)
* En sevdiğiniz hayvan (kedi, köpek, kuş vb.)
* Sınıfınızdaki öğrencilerin tuttukları takımlar (Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş vb.)
📝 Kategorik Veri Nasıl Toplanır?
Kategorik veriyi toplamanın birçok yolu vardır. İşte birkaç örnek:
* Anketler: İnsanlara belirli sorular sorarak cevaplarını kategorilere ayırırız. Örneğin, "En sevdiğiniz renk hangisi?" sorusunu sorup cevapları (kırmızı, mavi, yeşil vb.) kategorize edebiliriz.
* Gözlem: Bir şeyi izleyerek ve not alarak kategorik veri toplayabiliriz. Örneğin, bir parkta kaç kişinin köpek gezdirdiğini gözlemleyebilir ve köpek türlerini kategorilere ayırabiliriz.
* Kaydedilmiş Veriler: Zaten var olan verileri kullanabiliriz. Örneğin, bir okulun öğrenci kayıtlarından öğrencilerin doğum yerlerini veya tuttukları takımları öğrenebiliriz.
🎨 Kategorik Veri Nasıl Gösterilir?
Kategorik veriyi göstermenin en kolay yollarından biri çubuk grafikler veya pasta grafiklerdir.
📊 Çubuk Grafik
Çubuk grafik, her kategori için bir çubuk gösterir. Çubuğun yüksekliği, o kategoriye ait kaç tane olduğunu gösterir. Örneğin, bir sınıftaki öğrencilerin en sevdiği renkleri gösteren bir çubuk grafikte, her renk için bir çubuk olur ve çubuğun yüksekliği o rengi seven öğrenci sayısını gösterir.
🥧 Pasta Grafik
Pasta grafik, bir bütünün parçalarını gösterir. Her kategori için bir dilim gösterilir ve dilimin büyüklüğü, o kategoriye ait olanların oranını gösterir. Örneğin, bir sınıftaki öğrencilerin en sevdiği meyveleri gösteren bir pasta grafikte, her meyve için bir dilim olur ve dilimin büyüklüğü o meyveyi seven öğrencilerin oranını gösterir.
🧩 Kategorik Veri Neden Önemlidir?
Kategorik veri, dünyayı anlamamıza ve kararlar vermemize yardımcı olur. Örneğin:
* Bir öğretmen, öğrencilerin en çok zorlandığı konuları belirlemek için kategorik veriyi kullanabilir.
* Bir şirket, müşterilerinin en çok hangi ürünleri satın aldığını belirlemek için kategorik veriyi kullanabilir.
* Bir doktor, hangi tedavilerin en etkili olduğunu belirlemek için kategorik veriyi kullanabilir.
💡 Örneklerle Kategorik Veri
*
Örnek 1: Bir sınıfta öğrencilere en sevdikleri hayvan sorulduğunda alınan cevaplar:
- 🐱 Kedi: 10 kişi
- 🐶 Köpek: 12 kişi
- 🐠 Balık: 5 kişi
- 🐹 Hamster: 3 kişi
Bu veriyi bir çubuk grafikle gösterebiliriz.
*
Örnek 2: Bir kutuda bulunan renkli topların dağılımı:
- 🔴 Kırmızı: 8 adet
- 🔵 Mavi: 6 adet
- 🟢 Yeşil: 4 adet
- 🟡 Sarı: 2 adet
Bu veriyi bir pasta grafikle gösterebiliriz.
Umarım bu örnekler, kategorik veriyi anlamanıza yardımcı olmuştur! Kategorik veri, etrafımızdaki dünyayı anlamamıza ve önemli kararlar vermemize yardımcı olan güçlü bir araçtır.
