🎯 İOKBS'de Başarıya Giden Yol: Noktalama İşaretleri Rehberi (TDK Uyumlu)
İOKBS sınavında başarılı olmak için sadece konuları bilmek yetmez, dil bilgisi kurallarına hakim olmak da gerekir. Bu rehberde, Türkiye Türkçesinin olmazsa olmazı noktalama işaretlerini TDK kurallarına göre inceleyeceğiz.
❓ Temel Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları
- 🍎 Nokta (.): Cümlenin sonuna konur. Kısaltmaların sonuna konur (Örn: Dr.). Sayılardan sonra sıra bildirmek için kullanılır (Örn: 3.).
- 🍎 Virgül (,): Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Uzun cümlelerde özneyi belirtmek için kullanılır. Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur.
- 🍎 Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
- 🍎 İki Nokta (:): Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümle veya kelimelerden sonra konur. Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.
- 🍎 Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur. Kaba sayıldığı için söylenmek istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
- 🍎 Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur. Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan bilgilerin yanına yay ayraç içinde konur.
- 🍎 Ünlem İşareti (!): Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümle veya ifadelerin sonuna konur. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
- 🍎 Tırnak İşareti (" "): Başka bir kimseden veya yazıdan aynen aktarılan sözler tırnak içine alınır. Belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
- 🍎 Tek Tırnak İşareti (' '): Tırnak içinde verilen bir sözün içinde yeniden tırnağa ihtiyaç duyulduğunda kullanılır.
- 🍎 Kısa Çizgi (-): Satıra sığmayan kelimeler bölünürken kullanılır. Ara sözleri ve ara cümleleri belirtmek için kullanılır. Kelimeler arasında "ile, ve, -den…-e" anlamlarını vermek için kullanılır.
- 🍎 Uzun Çizgi (–): Yazıda konuşmaların başında kullanılır.
- 🍎 Eğik Çizgi (/): Yan yana yazılması gereken durumlarda dizelerin arasına konur. Adreslerde apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılır.
- 🍎 Yay Ayraç ( ): Cümlenin yapısıyla doğrudan ilgili olmayan ek bilgileri vermek için kullanılır. Bir kelimenin eş anlamlısını veya açıklamasını vermek için kullanılır. Tiyatro metinlerinde hareketleri ve durumları açıklamak için kullanılır.
- 🍎 Köşeli Ayraç [ ]: Yay ayraç içinde yeniden ayraç kullanılması gerektiğinde kullanılır. Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
📝 İOKBS'ye Özel İpuçları
- 🍎 Sınavda, özellikle uzun ve karmaşık cümlelerde noktalama işaretlerinin doğru kullanılıp kullanılmadığına dikkat edin.
- 🍎 Anlam belirsizliğine yol açan veya anlamı değiştiren noktalama hatalarına karşı uyanık olun.
- 🍎 Özellikle virgülün ve noktalı virgülün kullanım alanlarını iyi öğrenin, çünkü bunlar sıkça karıştırılır.
- 🍎 Paragraf içindeki cümlelerin akışını bozan noktalama hatalarını tespit etmeye çalışın.
📚 Örnek Sorular ve Çözümleri
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?
A) Evet, ben de seninle geleceğim.
B) Ankara'ya, yarın gideceğim.
C) Kitaplarımı, defterlerimi ve kalemlerimi hazırladım.
D) Hava çok güzel, değil mi?
Çözüm: D şıkkında "değil mi" ifadesinden önce virgül kullanılması yanlıştır. Doğru kullanım: "Hava çok güzel değil mi?" olmalıdır.
Soru 2: Aşağıdaki cümlenin doğru yazımı nasıldır?
İstanbul Türkiye'nin en büyük şehri midir?
Çözüm: İstanbul, Türkiye'nin en büyük şehri midir?
Soru 3:
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere hangi noktalama işareti gelmelidir?
At ölür meydan kalır ___ yiğit ölür şan kalır.
A) (,) B) (;) C) (:) D) (.)
Çözüm: B) (;). Çünkü cümlede virgülle ayrılmış tür veya takımlar bulunmaktadır.
