⚖️ Kamu Hizmeti Kusuru Kavramı
Kamu hizmeti kusuru, idarenin bir kamu hizmetini gereği gibi, yani mevzuata, teknik icaplara veya hizmetten beklenen amaca uygun bir şekilde yerine getirmemesi durumunda ortaya çıkan bir sorumluluk nedenidir. Bu kusur, hizmetin işleyişindeki bir aksaklık, eksiklik veya yanlışlık şeklinde kendini gösterebilir.
- 🏛️ Tanım: İdarenin yürüttüğü kamu hizmetlerinde meydana gelen ve hizmetin normal veya olması gereken şekilde işlememesinden kaynaklanan her türlü aksaklık, eksiklik veya yanlışlık.
- ⚙️ Özellikleri:
- 📍 Kusur, doğrudan doğruya kamu hizmetinin işleyişiyle ilgili olmalıdır.
- 📍 Kusur, idarenin hizmeti sunarken göstermesi gereken özen yükümlülüğüne aykırı olmalıdır.
- 📍 Kusur, bir zarara yol açmış olmalıdır.
📜 İdari Yargıda Sorumluluk Esasları
İdari yargıda kamu hizmeti kusurundan doğan sorumluluk davalarında, idarenin sorumluluğu kusur esasına dayanır. Ancak bu kusur, özel hukuktaki kusurdan farklı olarak, objektif bir nitelik taşır. Yani, idarenin kusurlu olup olmadığı, hizmetin normal işleyişine göre değerlendirilir.
🔑 Sorumluluğun Unsurları
- 🔗 Kusur: Kamu hizmetinin işleyişinde bir aksaklık, eksiklik veya yanlışlık bulunmalıdır.
- 💥 Zarar: Kusurlu işlem sonucunda bir zarar meydana gelmelidir. Bu zarar, maddi veya manevi olabilir.
- 🪢 İlliyet Bağı: Kusur ile zarar arasında uygun bir illiyet bağı bulunmalıdır. Yani, zarar doğrudan doğruya kusurlu işlem sonucunda ortaya çıkmış olmalıdır.
📝 Kusurun Türleri
- ⚠️ Hizmetin Kötü İşlemesi: Hizmetin hiç işlememesi veya gereği gibi işlememesi durumudur. Örneğin, bir hastanede doktor veya ekipman yetersizliği nedeniyle hastaya zamanında müdahale edilememesi.
- ❌ Hizmetin Geç İşlemesi: Hizmetin zamanında sunulmaması veya gecikmeli sunulması durumudur. Örneğin, bir belediyenin imar izni başvurusunu gereğinden uzun sürede sonuçlandırması.
- 🚫 Hizmetin İşlememesi: Hizmetin hiç sunulmaması veya verilmemesi durumudur. Örneğin, bir okulun yeterli sayıda öğretmen olmaması nedeniyle eğitim verememesi.
🛡️ İdarenin Sorumluluktan Kurtulma Halleri
İdare, bazı durumlarda kamu hizmeti kusurundan doğan sorumluluktan kurtulabilir. Bu durumlar şunlardır:
- 💫 Mücbir Sebep: Öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylar (deprem, sel, savaş vb.) nedeniyle hizmetin sunulamaması.
- 🌠 Beklenmedik Hal: İdarenin kusuru olmaksızın, hizmetin sunulmasını engelleyen olaylar.
- 👤 Zarar Görenin Kusuru: Zararın meydana gelmesinde, zarar görenin kendi kusurunun bulunması. Bu durumda, idarenin sorumluluğu azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
👨⚖️ İdari Yargılama Süreci
Kamu hizmeti kusurundan kaynaklanan tazminat talepleri, idari yargıda dava yoluyla ileri sürülür. Bu davalar, idare mahkemelerinde açılır. Davacı, kusurlu işlem, zarar ve illiyet bağı olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
- 📂 Dava Açma Süresi: İdari işlemlere karşı dava açma süresi, özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe, işlemin ilgilisine tebliğinden veya ilanından itibaren 60 gündür.
- 📑 Deliller: Davacı, iddiasını ispatlamak için her türlü delili (bilirkişi raporu, tanık beyanı, belge vb.) sunabilir.
- 💰 Tazminat Miktarı: Tazminat miktarı, zararın niteliğine ve ağırlığına göre belirlenir. Maddi zararlar, belgelere dayalı olarak hesaplanırken, manevi zararların takdiri hakimin yetkisindedir.
