📜 Kanun-i Esasi Nedir?
Kanun-i Esasi, Osmanlı Devleti'nin ilk anayasasıdır. 1876 yılında ilan edilmiştir. Bu anayasa ile birlikte Osmanlı Devleti'nde Meşrutiyet Dönemi başlamıştır.
🕰️ Kanun-i Esasi'nin Hazırlanma Süreci
Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasında etkili olan bazı önemli faktörler şunlardır:
- 💡 Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı: Bu fermanlar ile başlayan yenilik hareketleri, anayasal bir düzenlemeye zemin hazırlamıştır.
- 📚 Genç Osmanlılar (Jön Türkler): Meşrutiyet fikrini savunan bu aydınlar, Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasında önemli rol oynamışlardır.
- 🌍 Avrupa'daki Anayasal Gelişmeler: Avrupa'daki anayasal hareketler ve parlamenter sistemler, Osmanlı aydınlarını etkilemiştir.
✍️ Kanun-i Esasi'nin İçeriği
Kanun-i Esasi'nin temel maddeleri şunlardır:
- 👑 Devletin Şekli: Devletin şekli Meşruti Monarşi olarak belirlenmiştir. Yani, padişahın yetkileri anayasa ile sınırlandırılmıştır.
- ⚖️ Yasama Yetkisi: Yasama yetkisi Meclis-i Umumi'ye aittir. Meclis-i Umumi, Ayan Meclisi (üyeleri padişah tarafından seçilir) ve Meclis-i Mebusan (halk tarafından seçilir) olmak üzere iki kısımdan oluşur.
- 🛡️ Yürütme Yetkisi: Yürütme yetkisi padişah ve hükümete aittir. Padişah, hükümeti atama ve görevden alma yetkisine sahiptir.
- 📜 Temel Hak ve Özgürlükler: Kanun önünde eşitlik, kişi dokunulmazlığı, basın özgürlüğü gibi temel hak ve özgürlükler anayasada yer almıştır.
- ☪️ Din ve Dil: Devletin dini İslam, resmi dili Türkçedir.
💥 Kanun-i Esasi'nin Önemi ve Sonuçları
Kanun-i Esasi'nin ilanının önemli sonuçları şunlardır:
- 🌟 Osmanlı Devleti'nde Meşrutiyet Dönemi başlamıştır.
- 🗣️ Halk, yönetime kısmen de olsa katılma fırsatı bulmuştur.
- 📝 Temel hak ve özgürlükler anayasal güvence altına alınmıştır.
- ❌ Ancak, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı bahane eden Padişah II. Abdülhamid, 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatarak Kanun-i Esasi'yi askıya almıştır. Böylece I. Meşrutiyet Dönemi sona ermiştir.
🇹🇷 II. Meşrutiyet'in İlanı
1908 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısıyla II. Abdülhamid, Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymuş ve Meclis-i Mebusan tekrar açılmıştır. Bu olay, II. Meşrutiyet Dönemi'nin başlangıcı olmuştur.
📝 II. Meşrutiyet Dönemi'nde Kanun-i Esasi'de Yapılan Değişiklikler
- 🔑 Padişahın yetkileri daha da sınırlandırılmıştır.
- 🏛️ Hükümetin meclise karşı sorumlu olması ilkesi kabul edilmiştir.
- 🤝 Siyasi parti kurma özgürlüğü getirilmiştir.
