1243 Kösedağ Savaşı, Anadolu Selçuklu Devleti için bir dönüm noktası olmuş ve devletin zayıflamasına yol açmıştır. Bu zayıflama ortamı, Anadolu'da birçok Türkmen beyinin bağımsızlıklarını ilan etmesiyle sonuçlanmış ve çeşitli beylikler ortaya çıkmıştır. Bu beylikler, hem Bizans İmparatorluğu'na hem de Moğol İmparatorluğu'na karşı mücadele ederek Anadolu'nun Türkleşmesi sürecini hızlandırmışlardır.
Konya ve Karaman merkezli kurulan Karamanoğulları, Anadolu Selçuklu Devleti'nin mirasçısı olarak kendilerini görmüşlerdir. En güçlü beyliklerden biri olmuşlar ve Osmanlı Devleti'ne karşı uzun süre direnmişlerdir. Karamanoğlu Mehmet Bey'in 1277'de Türkçeyi resmi dil ilan etmesi, beyliğin kültürel önemini vurgular.
Kütahya merkezli kurulan Germiyanoğulları, bir dönem en güçlü beyliklerden biri olmuştur. Osmanlı Devleti ile iyi ilişkiler kurmuşlar ve topraklarının bir kısmını çeyiz yoluyla Osmanlılara bırakmışlardır. Bu durum, Osmanlıların batıya doğru genişlemesinde etkili olmuştur.
Balıkesir ve Çanakkale çevresinde kurulan Karesioğulları, denizcilik faaliyetleriyle öne çıkmıştır. Osmanlı Devleti tarafından ele geçirilen ilk beylik olmuştur. Karesioğulları'nın donanması ve denizcileri, Osmanlı Devleti'nin deniz gücünün temellerini oluşturmuştur.
Aydın ve İzmir çevresinde kurulan Aydınoğulları, denizcilikte önemli bir yere sahipti. Umur Bey gibi ünlü denizcileri yetiştirmişlerdir. Venedik ve Ceneviz gibi denizci devletlerle ticari ilişkiler kurmuşlardır.
Muğla ve çevresinde kurulan Menteşeoğulları, denizcilikle uğraşmışlardır. Rodos şövalyelerine karşı mücadele etmişlerdir.
Isparta ve Burdur çevresinde kurulan Hamitoğulları, topraklarının bir kısmını para karşılığında Osmanlı Devleti'ne satmışlardır.
Yukarıda sayılanların dışında Candaroğulları (Sinop), Eretna Beyliği (Sivas), Dulkadiroğulları (Maraş), Ramazanoğulları (Adana) gibi beylikler de Anadolu'nun siyasi ve kültürel yapısına katkıda bulunmuşlardır.
Kösedağ Savaşı sonrası kurulan bu beylikler, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecinde önemli bir rol oynamışlardır. Osmanlı Devleti'nin yükselişiyle birlikte birçoğu Osmanlı egemenliğine girmiş ve Anadolu'nun siyasi birliği sağlanmıştır.