💰 Kredi Temerrüt Swap'ı (CDS) Nedir?
Kredi Temerrüt Swap'ı (Credit Default Swap - CDS), bir borçlunun borcunu ödeyememesi (temerrüde düşmesi) riskine karşı koruma sağlayan bir tür finansal sözleşmedir. Bir nevi sigorta poliçesi gibi düşünülebilir. CDS, alıcı ve satıcı arasında yapılır. Alıcı, belirli bir ücret (prim) ödeyerek, borçlunun temerrüde düşmesi durumunda satıcıdan tazminat alır.
🤝 CDS'nin Temel Unsurları
- 🛡️ Koruma Alıcısı: Temerrüt riskine karşı korunmak isteyen taraf. Prim öder.
- 🏦 Koruma Satıcısı: Temerrüt riskini üstlenen taraf. Prim alır ve temerrüt durumunda tazminat öder.
- 📄 Referans Varlık: Üzerinde CDS sözleşmesinin yapıldığı borç (örneğin, bir şirket tahvili veya devlet tahvili).
- 💸 Prim (Spread): Koruma alıcısının, koruma satıcısına ödediği periyodik ücret. Genellikle baz puan (bps) cinsinden ifade edilir.
- 💥 Temerrüt Olayı: Referans varlığın temerrüde düşmesi durumunu tetikleyen olay (örneğin, iflas, ödeme gecikmesi).
🧮 Risk Yönetimi Açısından CDS
CDS'ler, finansal kuruluşlar ve yatırımcılar için önemli bir risk yönetimi aracıdır. İşte bazı kullanım alanları:
- 🔒 Portföy Koruma: Yatırımcılar, tahvil portföylerini temerrüt riskine karşı korumak için CDS satın alabilirler.
- 📉 Kredi Riski Azaltma: Bankalar ve diğer kredi veren kuruluşlar, kredi portföylerindeki riski azaltmak için CDS kullanabilirler.
- 📊 Arbitraj: CDS'ler, farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarından yararlanmak için kullanılabilir.
🎲 Spekülasyon Amaçlı CDS Kullanımı
CDS'ler sadece risk yönetimi için değil, aynı zamanda spekülasyon amacıyla da kullanılabilir. Spekülatörler, bir şirketin veya ülkenin temerrüde düşeceği yönünde bahis oynayabilirler.
- 📈 Açığa Satış (Short Selling): Spekülatörler, bir referans varlığın değer kaybedeceğine inanıyorlarsa, CDS satın alarak pozisyon alabilirler. Eğer referans varlık temerrüde düşerse, spekülatör tazminat alarak kar elde eder.
- 📉 Baz Ticareti (Basis Trading): CDS fiyatları ile referans varlığın fiyatı arasındaki ilişkiyi kullanarak kar elde etmeye çalışan bir stratejidir.
⚠️ CDS'lerin Riskleri ve Eleştirileri
CDS'lerin faydalarının yanı sıra, bazı riskleri ve eleştirileri de bulunmaktadır:
- ⛓️ Karşı Taraf Riski: CDS sözleşmesinin taraflarından birinin yükümlülüklerini yerine getirememesi riski.
- 🧩 Şeffaflık Eksikliği: CDS piyasasının düzenlenmemiş olması ve şeffaflık eksikliği, sistemik riskleri artırabilir.
- 💣 Moral Hazard: CDS'lerin varlığı, bazı kuruluşların daha fazla risk almasına yol açabilir, çünkü temerrüt riskine karşı koruma altındadırlar.
📉 2008 Finans Krizi ve CDS'lerin Rolü
CDS'ler, 2008 finans krizinde önemli bir rol oynamıştır. Özellikle konut kredisi teminatlı menkul kıymetler (MBS) üzerine yazılan CDS'ler, krizin derinleşmesine katkıda bulunmuştur. MBS'lerin değer kaybetmesi ve temerrüt oranlarının artması, CDS satıcılarının büyük tazminatlar ödemesine neden olmuş ve bazı büyük finansal kuruluşların batmasına yol açmıştır.
