📐 Matematiksel Dönüşümler: Öteleme ve Dönme Çalışma Kağıdı
Matematiksel dönüşümler, geometrik şekillerin düzlem üzerindeki konumunu veya yönünü değiştiren işlemlerdir. Bu çalışma kağıdında, en temel dönüşümlerden olan öteleme ve dönme konularını inceleyeceğiz.
➡️ Öteleme (Kaydırma)
Öteleme, bir şeklin belirli bir vektör doğrultusunda ve mesafede kaydırılmasıdır. Şeklin boyutu veya yönü değişmez, sadece konumu değişir.
- 📍 Öteleme Vektörü: Ötelemenin ne kadar ve hangi yönde olacağını belirleyen vektördür. Örneğin, (3, -2) vektörü, şekli x ekseninde 3 birim sağa ve y ekseninde 2 birim aşağı kaydırır.
- ➕ Koordinat Düzleminde Öteleme: Bir (x, y) noktasının (a, b) vektörü ile ötelenmesi sonucu oluşan yeni nokta (x+a, y+b) olur.
Örnek: A(2, 1) noktasını (3, -2) vektörü ile öteleyelim. Yeni nokta A'(2+3, 1-2) = A'(5, -1) olur.
🔄 Dönme
Dönme, bir şeklin belirli bir nokta (dönme merkezi) etrafında belirli bir açı kadar döndürülmesidir. Şeklin boyutu değişmez, sadece yönü değişir.
- 🌀 Dönme Merkezi: Şeklin etrafında döndüğü noktadır. Genellikle koordinat düzleminin orijini (0, 0) olarak alınır.
- 📐 Dönme Açısı: Şeklin ne kadar döndürüleceğini belirleyen açıdır. Saat yönünün tersi pozitif, saat yönü negatiftir.
- ➕ Koordinat Düzleminde Dönme (Orijin Etrafında):
- 90° dönme: (x, y) → (-y, x)
- 180° dönme: (x, y) → (-x, -y)
- 270° dönme: (x, y) → (y, -x)
Örnek: B(1, 2) noktasını orijin etrafında 90° döndürelim. Yeni nokta B'(-2, 1) olur.
📝 Çalışma Soruları
Aşağıdaki soruları çözerek öteleme ve dönme konularındaki bilgilerinizi pekiştirin:
- C(4, -3) noktasını (-1, 5) vektörü ile öteleyiniz. Yeni noktanın koordinatlarını bulunuz.
- D(-2, -1) noktasını orijin etrafında 180° döndürünüz. Yeni noktanın koordinatlarını bulunuz.
- Bir üçgenin köşe noktaları A(1, 1), B(2, 3) ve C(4, 1)'dir. Bu üçgeni (2, -1) vektörü ile öteleyiniz ve yeni köşe noktalarını bulunuz.
- Bir karenin köşe noktaları E(0, 0), F(1, 0), G(1, 1) ve H(0, 1)'dir. Bu kareyi orijin etrafında 270° döndürünüz ve yeni köşe noktalarını bulunuz.
Bu çalışma kağıdı, öteleme ve dönme konularını anlamanıza ve bu konularda pratik yapmanıza yardımcı olacaktır. Başarılar!