🏛️ Meclis Soruşturması Nedir?
Meclis soruşturması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) Anayasa ve İçtüzük hükümleri çerçevesinde, başbakan veya bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla açılan bir soruşturma sürecidir.
⚖️ Soruşturma Sürecinin Aşamaları
✍️ Teklifin Verilmesi
- 📜 Soruşturma Önergesi: Bir meclis soruşturması açılabilmesi için öncelikle, TBMM üye tamsayısının en az onda biri (yani en az 60 milletvekili) tarafından imzalanmış bir soruşturma önergesinin verilmesi gerekmektedir.
- ⏰ Bekleme Süresi: Önerge verildikten sonra, başkanlık divanı tarafından dağıtılır ve üç gün içinde gündeme alınıp alınmayacağı görüşülür.
📢 Görüşme ve Gündeme Alma
- 🗣️ Genel Kurul Görüşmesi: Üç günlük bekleme süresinin ardından, önergenin gündeme alınıp alınmaması TBMM Genel Kurulu'nda görüşülür.
- 🗳️ Oylama: Gündeme alma oylaması yapılır. Gündeme alma kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu (yani en az 301 oy) gereklidir.
🕵️ Soruşturma Komisyonunun Kurulması
- 👥 Komisyon Üyeleri: Gündeme alma kararı verilirse, TBMM tarafından bir Soruşturma Komisyonu kurulur. Bu komisyon, siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında temsil edildiği 15 üyeden oluşur.
- ⏱️ Süre: Komisyon, soruşturmasını iki ay içinde tamamlar. Gerekirse TBMM kararıyla bu süre bir ay uzatılabilir.
📝 Komisyonun Çalışmaları
- 🔍 Delil Toplama: Komisyon, soruşturma kapsamında her türlü delili toplama yetkisine sahiptir. Tanık dinleyebilir, belge inceleyebilir, bilirkişi görevlendirebilir.
- ✍️ Rapor Hazırlama: Komisyon, soruşturma sonunda bir rapor hazırlar. Bu raporda, soruşturma sonucunda elde edilen bulgular ve değerlendirmeler yer alır.
📢 Genel Kurulda Görüşme
- 🗣️ Raporun Sunulması: Komisyon raporu TBMM Genel Kurulu'na sunulur.
- 💬 Görüşmeler: Genel Kurulda rapor hakkında görüşmeler yapılır.
🗳️ Oylama
- ❓ Yüce Divana Sevk Oylaması: Görüşmelerin ardından, ilgili başbakan veya bakanın Yüce Divana sevk edilip edilmemesi oylanır.
- ✅ Karar: Yüce Divana sevk kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu (yani en az 301 oy) gereklidir.
- 🏛️ Yüce Divan: Eğer Yüce Divana sevk kararı verilirse, ilgili kişi Anayasa Mahkemesi sıfatıyla görev yapan Yüce Divan'da yargılanır.
❗ Önemli Notlar
- ⚖️ Hukuki Süreç: Meclis soruşturması, siyasi bir süreç olmakla birlikte, hukuki normlara uygun olarak yürütülmelidir.
- ⏳ Zamanaşımı: Meclis soruşturması açılması, ilgili suç için öngörülen zamanaşımı süresini durdurur.
