🚀 Newton'ın Hareket Yasaları Nelerdir?
Newton'ın hareket yasaları, cisimlerin nasıl hareket ettiğini açıklayan üç temel yasadır. Bu yasalar, fiziğin temel taşlarından biridir ve günlük hayatta karşılaştığımız birçok olayı anlamamıza yardımcı olur.
- 🍎 1. Yasa - Eylemsizlik Yasası: Bir cisim üzerine etki eden net bir kuvvet yoksa, duruyorsa durmaya devam eder, hareket halindeyse aynı hızla ve aynı yönde hareket etmeye devam eder. Yani, cisimler durumlarını korumak isterler.
- 🍎 2. Yasa - Temel Yasa: Bir cisme uygulanan net kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir. Formülü: $F = ma$ (F: Kuvvet, m: Kütle, a: İvme). Bu yasa, kuvvetin cisimlerin hareketini nasıl değiştirdiğini açıklar.
- 🍎 3. Yasa - Etki-Tepki Yasası: Bir cisim başka bir cisme bir kuvvet uyguladığında, ikinci cisim de birinci cisme eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygular. Yani, her etkiye karşı eşit ve zıt bir tepki vardır.
✍️ AYT'de Çıkmış Soru Analizi
❓ Soru 1: (2018 AYT)
Sürtünmesiz yatay bir düzlemde durmakta olan 2 kg kütleli bir cisme, yatay doğrultuda 4 N büyüklüğünde sabit bir kuvvet uygulanıyor. Buna göre, cismin 3 saniye sonraki hızı kaç m/s olur?
- A) 2
- B) 4
- C) 6
- D) 8
- E) 12
💡 Çözüm:
2. Yasayı kullanacağız: $F = ma$
Öncelikle ivmeyi bulalım: $4 N = 2 kg * a$
Buradan $a = 2 m/s^2$ bulunur.
Sonra, hızı bulmak için şu formülü kullanırız: $v = v_0 + at$
Başlangıç hızı ($v_0$) 0 olduğu için: $v = 0 + 2 m/s^2 * 3 s = 6 m/s$
Doğru cevap: C) 6
❓ Soru 2: (2020 AYT)
Kütleleri sırasıyla $m$, $2m$ ve $3m$ olan $X$, $Y$ ve $Z$ cisimleri, sürtünmesiz yatay bir düzlem üzerinde durmaktadır. Bu cisimlere yatay doğrultuda, eşit büyüklükteki $F$ kuvvetleri uygulandığında, cisimlerin ivmeleri sırasıyla $a_X$, $a_Y$ ve $a_Z$ oluyor. Buna göre, cisimlerin ivmeleri arasındaki ilişki nedir?
- A) $a_X > a_Y > a_Z$
- B) $a_X = a_Y = a_Z$
- C) $a_Z > a_Y > a_X$
- D) $a_Y > a_X > a_Z$
- E) $a_Z > a_X > a_Y$
💡 Çözüm:
2. Yasayı kullanacağız: $F = ma$
Her cisim için ayrı ayrı yazalım:
- X cismi için: $F = m * a_X => a_X = F/m$
- Y cismi için: $F = 2m * a_Y => a_Y = F/(2m)$
- Z cismi için: $F = 3m * a_Z => a_Z = F/(3m)$
Buradan görüyoruz ki, kütle arttıkça ivme azalıyor. Dolayısıyla:
$a_X > a_Y > a_Z$
Doğru cevap: A) $a_X > a_Y > a_Z$
🛠️ Çözüm Teknikleri
- 💡 Formülleri İyi Bilin: Newton'ın yasalarının formüllerini (özellikle $F=ma$) ve bu formüllerin ne anlama geldiğini iyi öğrenin.
- 💡 Soru Kökünü Dikkatli Okuyun: Soruda ne istendiğini anlamak çok önemli. Hangi değişkenleri bulmanız gerekiyor?
- 💡 Birimlere Dikkat Edin: Kütle, kuvvet, ivme gibi büyüklüklerin birimlerini doğru kullanın. Genellikle SI birim sistemi (kg, N, m/s²) kullanılır.
- 💡 Serbest Cisim Diyagramı Çizin: Cisme etki eden tüm kuvvetleri gösteren bir diyagram çizmek, soruyu görselleştirmeye ve doğru kuvvetleri hesaba katmaya yardımcı olur.
- 💡 Pratik Yapın: Ne kadar çok soru çözerseniz, o kadar çok farklı durumla karşılaşırsınız ve çözüm teknikleriniz gelişir.
