⚖️ Nisbi Butlan Davası: Temel Şartlar ve İspat Yükümlülüğü
Nisbi butlan davası, bir hukuki işlemin, özellikle de bir sözleşmenin, belirli bir tarafın iradesinin sakatlanması (örneğin, hata, hile, tehdit) veya ehliyetsizliği nedeniyle geçersiz kılınması talebiyle açılan bir davadır. Bu dava, mutlak butlan davasından farklı olarak, kendiliğinden hükümsüzlük sonucunu doğurmaz; mahkeme kararıyla sözleşmenin iptali gerekir.
🔑 Nisbi Butlan Davası Açma Şartları
- 🍎 Hukuki İşlem: Öncelikle ortada geçerli bir hukuki işlem (sözleşme, vasiyetname vb.) bulunmalıdır.
- 🍎 Butlan Sebebi: Nisbi butlanı gerektiren bir sebep olmalıdır. Bu sebepler şunlar olabilir:
- 🍋 Hata (Yanılma): Sözleşmenin esaslı unsurlarında yanılma. Örneğin, satın alınan bir tablonun aslında sahte olduğunun anlaşılması.
- 🍋 Hile (Aldatma): Karşı tarafın kasıtlı olarak yanıltılması sonucu sözleşmenin yapılması. Örneğin, bir arabanın kilometresinin düşürülerek satılması.
- 🍋 Tehdit (Korkutma): Karşı tarafın veya bir yakınının hayatına, sağlığına veya malvarlığına yönelik bir tehdit altında sözleşmenin yapılması.
- 🍋 Ehliyetsizlik: Sözleşmeyi yapan taraflardan birinin ehliyetsiz olması (örneğin, ayırtım gücünden yoksun olması veya kısıtlı olması).
- 🍎 Hak Düşürücü Süre: Nisbi butlan davası açma hakkı, kanunda belirtilen hak düşürücü süreye tabidir. Türk Borçlar Kanunu'na göre, hata, hile veya tehdit sebebiyle sözleşmenin iptali davası, bu sebeplerin öğrenildiği veya tehdidin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Ehliyetsizlik durumunda ise, ehliyetsizliğin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde dava açılmalıdır.
- 🍎 Dava Hakkı Sahibi: Davayı açma hakkı, iradesi sakatlanan veya ehliyetsiz olan tarafa aittir.
🎯 İspat Yükümlülüğü
Nisbi butlan davasında ispat yükümlülüğü, davayı açan tarafa aittir. Yani, iradesinin sakatlandığını veya karşı tarafın ehliyetsiz olduğunu iddia eden taraf, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.
- 🍇 Hata, Hile veya Tehdit İspatı: Davacı, hataya düştüğünü, hileye maruz kaldığını veya tehdit altında sözleşme yaptığını ispatlamalıdır. Bu, her türlü delille (tanık, belge, bilirkişi raporu vb.) ispatlanabilir.
- 🍇 Ehliyetsizlik İspatı: Davacı, karşı tarafın sözleşme tarihinde ehliyetsiz olduğunu ispatlamalıdır. Bu, genellikle sağlık raporları, tanık ifadeleri veya mahkeme kararlarıyla ispatlanır.
- 🍇 İspatın Önemi: İspat yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, davanın reddine yol açabilir. Bu nedenle, nisbi butlan davası açmadan önce delillerin toplanması ve dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi önemlidir.
Önemli Not: Bu bilgiler genel bir bilgilendirme olup, hukuki tavsiye yerine geçmez. Her somut olay farklı özellikler taşıdığından, bir avukata danışmanız önemlidir.
