🎧 SMMM İSG Gürültü: Temel Kavramlar
- 👂 Gürültü: İstenmeyen ve rahatsız edici ses olarak tanımlanır. İş sağlığı ve güvenliği açısından, çalışanların sağlığını olumsuz etkileyebilecek düzeydeki seslerdir.
- 📏 Frekans (Hz): Sesin titreşim sayısıdır. İnsan kulağı genellikle 20 Hz ile 20.000 Hz arasındaki frekansları algılar.
- 🔊 Ses Basıncı (Pa): Ses dalgalarının ortamda oluşturduğu basınç değişimidir.
- 📊 Ses Gücü (W): Bir ses kaynağının birim zamanda yaydığı ses enerjisi miktarıdır.
- 🎚️ Ses Şiddeti (dB): SesinLogaritmik bir ölçüsüdür. İnsan kulağının duyarlılığını daha iyi ifade etmek için kullanılır.
🧮 Gürültü Hesaplama Yöntemleri
- 📏 Tek Gürültü Kaynağı Ölçümü: Tek bir gürültü kaynağının neden olduğu ses düzeyini ölçmek için kullanılır. Ölçüm, kaynağa belirli bir mesafede ve farklı açılarda yapılır.
- ➕ Birden Fazla Gürültü Kaynağı: Birden fazla gürültü kaynağının bir araya gelerek oluşturduğu toplam ses düzeyini hesaplamak için kullanılır.
- ➕ Aynı Düzeyde Kaynaklar: Eğer iki aynı düzeyde gürültü kaynağı varsa, toplam ses düzeyi 3 dB artar.
- 🔢 Farklı Düzeyde Kaynaklar: Farklı düzeylerdeki kaynakların toplamı için aşağıdaki formül kullanılır:
$L_{toplam} = 10 \log_{10}(10^{L_1/10} + 10^{L_2/10} + ... + 10^{L_n/10})$
- ⏱️ Günlük Gürültü Maruziyetinin Hesaplanması (LEX,8h): Çalışanların gün boyunca maruz kaldığı gürültü düzeyini hesaplamak için kullanılır.
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} \left( \frac{1}{T_0} \sum_{i=1}^{n} T_i 10^{L_i/10} \right)$
Burada:
$L_{EX,8h}$: 8 saatlik çalışma süresindeki gürültü maruziyet düzeyi
$T_0$: Referans süre (8 saat = 480 dakika)
$T_i$: Her bir gürültü düzeyinde geçirilen süre
$L_i$: Her bir gürültü düzeyi
- 📊 Gürültü Haritaları: Bir işyerindeki gürültü düzeylerinin görsel olarak temsil edildiği haritalardır. Gürültü kaynaklarının yerleri, gürültü düzeyleri ve riskli bölgeler bu haritalarda gösterilir.
🛡️ Gürültü Kontrol Yöntemleri
- 🚧 Kaynağında Kontrol: Gürültüyü kaynağında azaltmaya yönelik önlemlerdir.
- ⚙️ Daha Sessiz Ekipman Kullanımı: Daha az gürültü üreten makineler tercih edilmelidir.
- 🛠️ Ekipman Bakımı: Makinelerin düzenli bakımı yapılarak gürültü seviyeleri düşürülebilir.
- 🔇 Titreşim ve Darbe Sönümleme: Titreşim ve darbeyi azaltan malzemeler kullanılarak gürültü azaltılabilir.
- ➡️ Ortamda Kontrol: Gürültünün yayılmasını engelleyen önlemlerdir.
- 🧱 Akustik Bariyerler: Gürültüyü engellemek için ses yalıtım panelleri veya bariyerler kullanılabilir.
- Absorption Malzemeler: Ses emici malzemeler (örneğin, akustik süngerler) kullanılarak yankı ve gürültü azaltılabilir.
- 🚪 Ses Yalıtımlı Kabinler: Gürültülü makinelerin etrafına ses yalıtımlı kabinler yerleştirilebilir.
- 🦺 Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD): Gürültünün çalışanlar üzerindeki etkisini azaltmak için kullanılan donanımlardır.
- 🎧 Kulak Tıkaçları: Kulak kanalına yerleştirilerek gürültüyü azaltır.
- 👂 Kulaklıklar: Kulağı tamamen kapatarak daha yüksek düzeyde koruma sağlar.
📝 Uygulama Örnekleri
🏭 Örnek 1: Fabrikada Gürültü Ölçümü ve Değerlendirme
Bir fabrikada yapılan gürültü ölçümlerinde, bir pres makinesinin 95 dB(A) ve bir torna tezgahının 92 dB(A) ses düzeyi ürettiği belirlenmiştir. Bu iki makinenin birlikte oluşturduğu toplam gürültü düzeyini hesaplayınız.
Çözüm:
$L_{toplam} = 10 \log_{10}(10^{95/10} + 10^{92/10})$
$L_{toplam} = 10 \log_{10}(31622776.6 + 15848931.9)$
$L_{toplam} = 10 \log_{10}(47471708.5)$
$L_{toplam} ≈ 96.76 dB(A)$
İki makinenin birlikte oluşturduğu toplam gürültü düzeyi yaklaşık 96.76 dB(A)'dır.
👷♀️ Örnek 2: Günlük Gürültü Maruziyeti Hesabı
Bir çalışan, gün içinde 2 saat boyunca 90 dB(A), 3 saat boyunca 85 dB(A) ve 3 saat boyunca 80 dB(A) gürültüye maruz kalmaktadır. Çalışanın günlük gürültü maruziyetini (LEX,8h) hesaplayınız.
Çözüm:
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} \left( \frac{1}{480} \left( 120 \cdot 10^{90/10} + 180 \cdot 10^{85/10} + 180 \cdot 10^{80/10} \right) \right)$
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} \left( \frac{1}{480} \left( 120 \cdot 10^{9} + 180 \cdot 10^{8.5} + 180 \cdot 10^{8} \right) \right)$
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} \left( \frac{1}{480} \left( 1200000000 + 569774131 + 180000000 \right) \right)$
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} \left( \frac{1}{480} \cdot 1949774131 \right)$
$L_{EX,8h} = 10 \log_{10} (4062029.44)$
$L_{EX,8h} ≈ 96.08 dB(A)$
Çalışanın günlük gürültü maruziyeti yaklaşık 96.08 dB(A)'dır.
