👷♀️ SMMM İSG: Risk Değerlendirmesi Teknikleri
Risk değerlendirmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) temelini oluşturur. Bir işyerindeki tehlikeleri belirlemek ve bu tehlikelerden kaynaklanabilecek riskleri analiz ederek önleyici tedbirler almak, çalışanların sağlığını korumak ve iş kazalarını önlemek için kritik öneme sahiptir. SMMM'ler (Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler) de işyerlerinde İSG süreçlerine dahil olabildikleri için bu konuda bilgi sahibi olmaları önemlidir. İşte SMMM'ler için risk değerlendirmesi teknikleri ders notları:
🎯 Risk Değerlendirmesi Nedir?
Risk değerlendirmesi, bir işyerinde var olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin risk oluşturma olasılığı ile riskin şiddetinin tahmin edilmesi, riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için kontrol tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanması sürecidir.
⚙️ Risk Değerlendirmesi Aşamaları
- 📌 Tehlikelerin Belirlenmesi: İşyerinde var olan veya potansiyel olarak ortaya çıkabilecek tüm tehlikelerin sistematik bir şekilde belirlenmesidir.
- 📌 Risklerin Analizi: Belirlenen tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin olasılığı ve şiddeti değerlendirilir.
- 📌 Risklerin Değerlendirilmesi: Analiz sonucunda elde edilen riskler, kabul edilebilir olup olmadıklarına göre değerlendirilir.
- 📌 Kontrol Tedbirlerinin Belirlenmesi: Kabul edilemez riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için uygun kontrol tedbirleri belirlenir.
- 📌 Uygulama ve İzleme: Belirlenen kontrol tedbirleri uygulanır ve etkinliği düzenli olarak izlenir.
- 📌 Gözden Geçirme ve Güncelleme: Risk değerlendirmesi düzenli aralıklarla veya işyerindeki değişiklikler sonucu gözden geçirilir ve güncellenir.
🛠️ Risk Değerlendirmesi Teknikleri
- 🍎 Kontrol Listeleri (Checklists): Önceden hazırlanmış kontrol listeleri kullanılarak işyerindeki tehlikeler ve riskler belirlenir.
- 🍎 "Ya Olursa" (What-If) Analizi: Potansiyel tehlikeli senaryoların ve bunların sonuçlarının tartışıldığı bir tekniktir.
- 🍎 Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (HAZOP): Karmaşık sistemlerdeki tehlikeleri ve işletilebilirlik sorunlarını belirlemek için kullanılır.
- 🍎 Hata Ağacı Analizi (FTA): İstenmeyen bir olayın (örneğin, bir kaza) nedenlerini ve olasılıklarını belirlemek için kullanılan bir yöntemdir.
- 🍎 Olay Ağacı Analizi (ETA): Bir olayın potansiyel sonuçlarını ve olasılıklarını değerlendirmek için kullanılır.
- 🍎 FMEA (Hata Türleri ve Etkileri Analizi): Bir sistemdeki potansiyel hataları, nedenlerini ve etkilerini belirlemek için kullanılan bir tekniktir.
- 🍎 JSA (İş Güvenliği Analizi): Bir işin adımlarını analiz ederek her adımda oluşabilecek tehlikeleri ve riskleri belirlemek için kullanılır.
📊 Risk Matrisi
Risk matrisi, risklerin olasılığı ve şiddetini görsel olarak temsil eden bir araçtır. Genellikle 3x3, 4x4 veya 5x5 boyutlarında olabilir. Olasılık ve şiddet düzeyleri belirlenerek her bir risk, matris üzerinde uygun bir hücreye yerleştirilir. Bu sayede risklerin önceliklendirilmesi kolaylaşır.
Örnek Risk Matrisi:
| Şiddet |
Çok Düşük |
Düşük |
Orta |
Yüksek |
Çok Yüksek |
| Olasılık |
|
|
|
|
|
| Çok Yüksek |
|
|
|
|
|
| Yüksek |
|
|
|
|
|
| Orta |
|
|
|
|
|
| Düşük |
|
|
|
|
|
📝 SMMM'ler İçin Öneriler
- 📌 İşyerinizdeki potansiyel tehlikeleri belirlemek için düzenli olarak risk değerlendirmesi yapın.
- 📌 Risk değerlendirmesi sürecine çalışanların katılımını sağlayın.
- 📌 Riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için uygun kontrol tedbirleri uygulayın.
- 📌 Uygulanan kontrol tedbirlerinin etkinliğini düzenli olarak izleyin.
- 📌 Risk değerlendirmesini düzenli aralıklarla veya işyerindeki değişiklikler sonucu güncelleyin.
- 📌 İSG mevzuatına uygun hareket edin ve gerekli eğitimleri alın.
