📚 Vergi Hukuku: Temel Kavramlar
Vergi hukukuna giriş yapmadan önce, temel kavramları anlamak önemlidir. Bu kavramlar, vergi hukukunun genel çerçevesini oluşturur ve sınavda karşınıza çıkabilecek soruları doğru yanıtlamanıza yardımcı olur.
- 🏛️ Vergi: Devletin, kamu hizmetlerini finanse etmek amacıyla, yasal yetkiye dayanarak, karşılıksız ve cebri olarak aldığı ekonomik değerdir.
- ⚖️ Vergi Türleri: Vergiler, doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır.
- 🎯 Doğrudan Vergiler: Gelir ve servet üzerinden alınan vergilerdir (Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Emlak Vergisi vb.).
- 🛒 Dolaylı Vergiler: Mal ve hizmetler üzerinden alınan vergilerdir (Katma Değer Vergisi (KDV), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) vb.).
- 📜 Verginin Unsurları: Verginin dört temel unsuru bulunur:
- 👤 Mükellef: Vergi ödemekle yükümlü olan gerçek veya tüzel kişidir.
- 💰 Vergi Matrahı: Verginin hesaplanmasına esas teşkil eden değerdir.
- 📊 Vergi Oranı: Vergi matrahı üzerinden alınacak vergi miktarını belirleyen orandır.
- 📅 Vergilendirme Dönemi: Verginin hangi zaman aralığını kapsadığını gösterir.
💰 Gelir Vergisi
Gelir Vergisi, gerçek kişilerin gelirleri üzerinden alınan bir vergidir. Gelirin tanımı, unsurları ve vergilendirme esasları önemlidir.
- 🧾 Gelirin Tanımı: Gelir Vergisi Kanunu'na göre bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların safi tutarıdır.
- 🏢 Gelir Unsurları: Gelir 7 unsura ayrılır:
- 💸 Ticari Kazanç
- 🌾 Zirai Kazanç
- 👷 Ücret
- 🏢 Serbest Meslek Kazancı
- 🏘️ Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ)
- 💰 Menkul Sermaye İradı (MSİ)
- 🎯 Diğer Kazanç ve İratlar
- 📉 Vergilendirme Esasları: Gelir vergisi, artan oranlı bir vergi tarifesine göre hesaplanır. Yani, gelir arttıkça vergi oranı da artar.
✍️ Örnek Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi'nin konusuna girmez?
a) Ticari Kazanç
b) Zirai Kazanç
c) Katma Değer Vergisi
d) Ücret
e) Serbest Meslek Kazancı
Doğru Cevap: c) Katma Değer Vergisi
✍️ Örnek Soru 2:
Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir takvim yılı içinde elde edilen aşağıdaki gelir unsurlarından hangisi/hangileri beyan edilmelidir?
I. Ticari Kazanç
II. Ücret
III. Gayrimenkul Sermaye İradı
a) Yalnız I
b) Yalnız II
c) Yalnız III
d) I ve II
e) I, II ve III
Doğru Cevap: e) I, II ve III
🏢 Kurumlar Vergisi
Kurumlar Vergisi, tüzel kişilerin gelirleri üzerinden alınan bir vergidir. Kurumlar vergisi mükellefleri, matrahın tespiti ve vergi oranı önemlidir.
- 👤 Mükellefler: Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler Kurumlar Vergisi mükellefidir.
- 🧾 Matrahın Tespiti: Kurumlar Vergisi matrahı, ticari bilanço kârından çeşitli indirim ve istisnalar düşüldükten sonra bulunur.
- 📊 Vergi Oranı: Kurumlar Vergisi oranı, genel olarak %20'dir. Ancak, bazı sektörlerde farklı oranlar uygulanabilir.
✍️ Örnek Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi Kurumlar Vergisi mükellefi değildir?
a) Anonim Şirket
b) Limited Şirket
c) Komandit Şirket
d) Şahıs Şirketi
e) Kooperatif
Doğru Cevap: d) Şahıs Şirketi
✍️ Örnek Soru 2:
Kurumlar Vergisi oranının %20 olduğu varsayıldığında, 500.000 TL ticari kâr elde eden bir anonim şirketin ödeyeceği Kurumlar Vergisi tutarı ne kadardır?
a) 50.000 TL
b) 75.000 TL
c) 100.000 TL
d) 125.000 TL
e) 150.000 TL
Doğru Cevap: c) 100.000 TL
🛒 Katma Değer Vergisi (KDV)
Katma Değer Vergisi (KDV), mal ve hizmet teslimleri üzerinden alınan bir tüketim vergisidir. KDV'nin konusu, oranları ve hesaplama yöntemleri önemlidir.
- 🎯 Konusu: Türkiye'de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyetler ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV'ye tabidir.
- 📈 Oranları: KDV oranları, %1, %8 ve %18 olmak üzere üç farklı şekilde uygulanır. Hangi mal ve hizmetlerin hangi orana tabi olduğu, kanun ve yönetmeliklerle belirlenir.
- 🧮 Hesaplama Yöntemi: KDV, "indirimli KDV" sistemi ile hesaplanır. Yani, işletmeler mal ve hizmet alımlarında ödedikleri KDV'yi, satışlarında tahsil ettikleri KDV'den düşebilirler.
✍️ Örnek Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi Katma Değer Vergisi'nin konusuna girmez?
a) Bir marketin gıda maddesi satışı
b) Bir avukatın hukuki danışmanlık hizmeti vermesi
c) Bir inşaat firmasının konut inşa edip satması
d) Bir çiftçinin tarlasında yetiştirdiği ürünleri satması
e) Bir kişinin kendi özel eşyasını satması
Doğru Cevap: e) Bir kişinin kendi özel eşyasını satması
✍️ Örnek Soru 2:
KDV oranı %18 olan bir ürünü 1.000 TL'ye (KDV hariç) satan bir işletme, ne kadar KDV tahsil eder?
a) 18 TL
b) 80 TL
c) 100 TL
d) 180 TL
e) 200 TL
Doğru Cevap: d) 180 TL
