📊 Talep Eğrisi Nedir?
Talep eğrisi, bir mal veya hizmetin fiyatı ile tüketicilerin belirli bir zaman diliminde satın almaya istekli oldukları miktar arasındaki ilişkiyi gösteren bir grafiktir. Genellikle yatay eksende (x ekseni) talep edilen miktar ve dikey eksende (y ekseni) fiyat yer alır. Talep eğrisi, genellikle sol yukarıdan sağ aşağıya doğru eğimlidir; bu da fiyat arttıkça talep edilen miktarın azaldığını, fiyat azaldıkça ise talep edilen miktarın arttığını gösterir.
⚖️ Talep Yasası
Talep yasası, diğer faktörler sabitken (ceteris paribus), bir mal veya hizmetin fiyatı arttığında talep edilen miktarın azaldığını, fiyatı azaldığında ise talep edilen miktarın arttığını ifade eder. Bu yasa, tüketicilerin daha düşük fiyatlarla daha fazla, daha yüksek fiyatlarla ise daha az mal veya hizmet satın alma eğiliminde olmalarına dayanır.
📉 Talep Yasasının Temel Nedenleri
- 💰 İkame Etkisi: Bir malın fiyatı arttığında, tüketiciler o malı daha ucuz olan diğer mallarla ikame etme eğilimindedir.
- 💸 Gelir Etkisi: Bir malın fiyatı arttığında, tüketicilerin satın alma gücü azalır, bu da daha az mal ve hizmet talep etmelerine neden olur.
- 🤔 Azalan Marjinal Fayda: Tüketiciler, bir maldan daha fazla tükettikçe, o maldan elde ettikleri ek fayda (marjinal fayda) azalır. Bu nedenle, daha fazla tüketmek için daha düşük bir fiyat ödemeye razı olurlar.
📌 Talebi Etkileyen Faktörler (Talep Belirleyicileri)
Talep eğrisini etkileyen ve kaydıran birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler, bir mal veya hizmetin belirli bir fiyattaki talep miktarını değiştirebilir.
⚙️ Başlıca Talep Belirleyicileri
- 👨👩👧👦 Tüketici Gelirleri:
- 🍎 Normal Mallar: Tüketici geliri arttıkça talebi artan mallardır.
- 🥔 Düşük Mallar: Tüketici geliri arttıkça talebi azalan mallardır.
- 🍎 İlgili Malların Fiyatları:
- ☕ İkame Mallar: Birbirinin yerine kullanılabilen mallardır. Birinin fiyatı artarsa, diğerinin talebi artar. (Örn: Çay ve Kahve)
- 🍪 Tamamlayıcı Mallar: Birlikte kullanılan mallardır. Birinin fiyatı artarsa, diğerinin talebi azalır. (Örn: Araba ve Benzin)
- 🎯 Tüketici Tercihleri ve Beklentileri: Moda, reklam, sağlık bilinci gibi faktörler tüketici tercihlerini etkileyebilir. Gelecekteki fiyat veya gelir beklentileri de talebi etkileyebilir.
- 👥 Nüfus: Bir bölgedeki nüfusun büyüklüğü ve demografik yapısı, toplam talebi etkiler.
- 📅 Mevsimsellik: Bazı malların talebi mevsime göre değişir (Örn: Kışın mont, yazın dondurma).
➡️ Talep Eğrisinde Kayma ve Hareket
Talep eğrisindeki hareket, sadece malın fiyatındaki değişiklikten kaynaklanır ve eğri üzerinde bir noktadan diğerine geçişi ifade eder. Talep eğrisindeki kayma ise, yukarıda bahsedilen talep belirleyicilerindeki değişikliklerden kaynaklanır ve tüm eğrinin sağa (talebin artması) veya sola (talebin azalması) doğru yer değiştirmesini ifade eder.
