⚖️ Tam Ehliyet Nedir?
Tam ehliyet, bir bireyin hukuki olarak kendi başına haklar elde edebilmesi, borç altına girebilmesi ve yasal işlemler yapabilme yeteneğine sahip olmasıdır. Bu, kişinin fiil ehliyetine sahip olması anlamına gelir. Medeni Kanunumuza göre, reşit olan ve ayırt etme gücüne sahip olup kısıtlı olmayan her birey tam ehliyetlidir.
🧠 Tam Ehliyetin Unsurları Nelerdir?
Tam ehliyetli sayılmak için üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir:
- 🔞 Reşit Olmak: Türk Medeni Kanunu'na göre 18 yaşını doldurmuş olmak reşit olmanın temel şartıdır. Ancak, bazı durumlarda mahkeme kararıyla 15 yaşını doldurmuş bir kişi de reşit sayılabilir (kazai rüşt).
- 🧐 Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak: Kişinin, yaptığı işlemlerin anlam ve sonuçlarını anlayabilme yeteneğidir. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri sebeplerle ayırt etme gücünden yoksun olan kişiler tam ehliyetli sayılmazlar.
- 🔒 Kısıtlı Olmamak: Mahkeme kararıyla kısıtlanmamış olmak gerekir. Kısıtlılık, kişinin kendi işlerini yönetme yeteneğinin bulunmaması veya başkalarının güvenliğini tehlikeye sokması gibi nedenlerle mahkeme tarafından alınan bir karardır.
📜 Tam Ehliyetin Hukuki Sonuçları
Tam ehliyete sahip bir birey, hukuki alanda birçok yetkiye sahip olur ve bu yetkileri serbestçe kullanabilir:
- ✍️ Sözleşme Yapabilme: Her türlü sözleşmeyi (satış, kira, hizmet vb.) kendi başına yapabilir ve bu sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükler doğrudan kendisini bağlar.
- 🏢 Dava Açabilme ve Davalı Olabilme: Kendi adına dava açabilir veya kendisine karşı açılan davalarda taraf olabilir.
- 🎁 Bağış Yapabilme ve Bağış Alabilme: Başkalarına bağış yapabilir veya başkalarından bağış alabilir.
- ⚖️ Vasiyetname Düzenleyebilme: Ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağını belirten vasiyetname düzenleyebilir.
- 👪 Evlenebilme: Yasal koşulları taşıması halinde evlenebilir.
- 💼 Şirket Kurabilme ve Yönetebilme: Şirket kurabilir, şirketlere ortak olabilir ve şirketleri yönetebilir.
- 🏦 Bankacılık İşlemleri Yapabilme: Bankalarda hesap açabilir, kredi çekebilir ve diğer bankacılık işlemlerini gerçekleştirebilir.
⚠️ Tam Ehliyetsizliğin Hukuki Sonuçları
Bir kişi tam ehliyetli değilse, yaptığı hukuki işlemler genellikle geçersizdir. Ancak, bazı durumlarda ehliyetsizlik durumu dikkate alınmayabilir veya işlem kısmen geçerli sayılabilir. Bu durumlar, işlemin niteliğine, ehliyetsizliğin derecesine ve diğer ilgili faktörlere göre değişir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
- 17 yaşındaki bir kişi evlenebilir mi?
Olağan durumda evlenemez. Ancak, mahkeme kararıyla evlenmesine izin verilebilir.
- Akıl hastası bir kişi vasiyetname düzenleyebilir mi?
Ayırt etme gücüne sahip olmadığı için düzenleyemez.
- Kısıtlı bir kişi bankadan kredi çekebilir mi?
Kısıtlılık kararında aksi belirtilmedikçe, vasisinin izniyle çekebilir.
