🏛️ TBMM'nin Yasama Yetkisinin Kapsamı
TBMM, Türkiye Cumhuriyeti'nin
yasama organıdır ve anayasa çerçevesinde kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisine sahiptir. Bu yetki, devletin temel işleyişi ve bireylerin hak ve özgürlükleri üzerinde doğrudan etkilidir.
⚖️ Kanun Yapma Süreci
Kanun yapma süreci, belirli aşamalardan oluşur ve bu süreçte farklı aktörlerin rolleri bulunur.
- ✍️ Teklif Aşaması: Kanun teklifleri, milletvekilleri veya Bakanlar Kurulu tarafından TBMM'ye sunulur.
- 📜 Komisyon Aşaması: Teklifler ilgili komisyonlarda görüşülür, incelenir ve rapor hazırlanır. Komisyonlar, teklifi kabul edebilir, değiştirebilir veya reddedebilir.
- 📢 Genel Kurul Aşaması: Komisyon raporu, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülür. Milletvekilleri, teklif üzerinde söz alarak görüşlerini belirtir.
- 🗳️ Oylama Aşaması: Genel Kurul'daki görüşmelerin ardından teklif oylanır. Kanun teklifinin kabul edilmesi için gerekli olan oy sayısı, Anayasa'da belirtilen nitelikli çoğunluktur.
- Cumhurbaşkanı Onayı: Kabul edilen kanun, Cumhurbaşkanı'na sunulur. Cumhurbaşkanı, kanunu onaylayabileceği gibi, bir kez daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir.
- 📰 Resmi Gazete'de Yayımlanma: Cumhurbaşkanı tarafından onaylanan kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.
🛡️ Yasama Yetkisinin Sınırları
TBMM'nin yasama yetkisi sınırsız değildir. Anayasa, bu yetkiye çeşitli sınırlar getirmiştir.
- 📜 Anayasal Sınırlar: TBMM, kanun yaparken Anayasa'ya aykırı düzenlemeler yapamaz. Anayasa Mahkemesi, kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetler.
- 🌍 Uluslararası Hukuk: Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar, kanun yapma yetkisini sınırlar. TBMM, uluslararası hukuk kurallarına aykırı kanun yapamaz.
- ⚖️ Temel Hak ve Özgürlükler: TBMM, kanun yaparken temel hak ve özgürlüklere saygı göstermek zorundadır. Kanunlar, ölçülülük ilkesine uygun olmalı ve temel hakları orantısız bir şekilde kısıtlamamalıdır.
- 🏛️ Kuvvetler Ayrılığı İlkesi: TBMM, yasama yetkisini kullanırken yürütme ve yargı organlarının yetki alanlarına müdahale edemez. Kuvvetler ayrılığı ilkesi, yetki sınırlarını belirler.
- ↩️ Geriye Yürümezlik İlkesi: Ceza hukukunda, yapılan kanun değişiklikleri geçmişe yönelik uygulanamaz. Bu ilke, hukuk güvenliğini sağlamayı amaçlar.
⚖️ Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK)
Olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Bakanlar Kurulu, kanun hükmünde kararnameler (KHK) çıkarabilir. Ancak, KHK'lar temel hak ve özgürlükleri düzenleyemez ve TBMM tarafından onaylanması gerekir. Onaylanmayan KHK'lar, geriye dönük olarak hükümsüz kalır.
📢 Sonuç
TBMM'nin yasama yetkisi, demokratik bir hukuk devletinin temel unsurlarından biridir. Bu yetkinin kullanımı, Anayasa ve hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır. Kanun yapma süreci, şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmeli, toplumun farklı kesimlerinin görüşleri dikkate alınmalıdır.
