🧪 TUS Dahiliye Endokrinoloji ve Metabolizma Testleri: Bilmeniz Gerekenler
Endokrinoloji ve metabolizma, TUS Dahiliye sınavının önemli bir bölümünü oluşturur. Bu alandaki testler, tanı koyma ve tedavi süreçlerini yönetmede kritik rol oynar. İşte bilmeniz gereken temel testler ve yorumları:
- 🩸 Tiroid Fonksiyon Testleri (TFT): Tiroid hormonlarının (TSH, serbest T4, serbest T3) düzeylerini ölçer.
- 🍎 TSH (Tiroid Stimulan Hormon): Hipofiz bezi tarafından salgılanır ve tiroid bezini uyarır. Yüksek TSH, hipotiroidizmi; düşük TSH, hipertiroidizmi düşündürür.
- 🍎 Serbest T4 (Serbest Tiroksin): Tiroid bezinden salgılanan ana hormondur. Düşük serbest T4, hipotiroidizmi; yüksek serbest T4, hipertiroidizmi gösterir.
- 🍎 Serbest T3 (Serbest Triiyodotironin): T4'ün daha aktif formudur. Bazı hipertiroidi vakalarında T4 normal olsa bile T3 yüksek olabilir.
- 🩸 Antikor Testleri: Otoimmün tiroid hastalıklarını (Hashimoto tiroiditi, Graves hastalığı) teşhis etmek için kullanılır.
- 🍎 Anti-TPO (Anti-tiroid peroksidaz): Hashimoto tiroiditinde sıklıkla pozitiftir.
- 🍎 Anti-Tg (Anti-tiroglobulin): Hashimoto tiroiditinde ve Graves hastalığında pozitif olabilir.
- 🍎 TRAb (TSH reseptör antikoru): Graves hastalığının tanısında kullanılır.
- 🩸 Kan Şekeri Testleri: Diyabet tanısı ve takibi için önemlidir.
- 🍎 Açlık Kan Şekeri (AKŞ): En az 8 saatlik açlık sonrası ölçülen kan şekeridir. ≥126 mg/dL olması diyabeti düşündürür.
- 🍎 Tokluk Kan Şekeri (TKS): Yemekten 2 saat sonra ölçülen kan şekeridir. ≥200 mg/dL olması diyabeti düşündürür.
- 🍎 Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT): 75 gram glukoz verildikten sonra kan şekeri düzeylerinin belirli aralıklarla ölçülmesidir. 2. saat değeri ≥200 mg/dL olması diyabeti düşündürür.
- 🍎 HbA1c (Glikozile Hemoglobin): Son 2-3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösterir. ≥%6.5 olması diyabeti düşündürür.
- 🩸 Lipid Profili: Hiperlipidemi ve kardiyovasküler risk değerlendirmesi için kullanılır.
- 🍎 Total Kolesterol: Toplam kolesterol düzeyini gösterir.
- 🍎 LDL Kolesterol (Kötü Kolesterol): Düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterolüdür. Yüksek olması kardiyovasküler riski artırır.
- 🍎 HDL Kolesterol (İyi Kolesterol): Yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterolüdür. Yüksek olması kardiyovasküler riski azaltır.
- 🍎 Trigliserid: Yağ türüdür. Yüksek olması metabolik sendrom ve pankreatit riskini artırır.
- 🩸 Böbrek Fonksiyon Testleri: Diyabetik nefropati ve diğer böbrek hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılır.
- 🍎 Serum Kreatinin: Böbrek fonksiyonlarının bir göstergesidir. Yüksek olması böbrek yetmezliğini düşündürür.
- 🍎 eGFR (Tahmini Glomerüler Filtrasyon Hızı): Böbreklerin ne kadar iyi filtreleme yaptığını gösterir. Düşük olması böbrek yetmezliğini düşündürür.
- 🍎 İdrar Mikroalbuminüri: Erken dönem böbrek hasarını gösterir. Özellikle diyabetik hastalarda önemlidir.
🔬 Özel Endokrinolojik Testler
- 🩸 ACTH (Adrenokortikotropik Hormon): Hipofiz bezi tarafından salgılanır ve adrenal bezleri uyarır. Cushing sendromu ve Addison hastalığı gibi adrenal bozuklukların tanısında kullanılır.
- 🩸 Kortizol: Adrenal bezlerden salgılanan bir steroid hormondur. Cushing sendromu, Addison hastalığı ve adrenal yetmezlik gibi durumların değerlendirilmesinde kullanılır. Sabah ve akşam kortizol düzeyleri farklılık gösterir (diurnal varyasyon).
- 🩸 Büyüme Hormonu (GH): Hipofiz bezi tarafından salgılanır. Akromegali ve büyüme hormonu eksikliği gibi durumların tanısında kullanılır. IGF-1 (İnsülin benzeri büyüme faktörü 1) ile birlikte değerlendirilir.
- 🩸 Prolaktin: Hipofiz bezi tarafından salgılanır. Hiperprolaktinemi ve prolaktinoma gibi durumların tanısında kullanılır.
- 🩸 Paratiroid Hormonu (PTH): Paratiroid bezleri tarafından salgılanır. Kalsiyum metabolizmasını düzenler. Hiperparatiroidizm ve hipoparatiroidizm gibi durumların tanısında kullanılır.
- 🩸 25-OH Vitamin D: Vitamin D düzeyini ölçer. Vitamin D eksikliği ve fazlalığının değerlendirilmesinde kullanılır.
- 🩸 Kalsiyum ve Fosfor: Kalsiyum ve fosfor metabolizması bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır.
Bu testlerin sonuçlarını yorumlarken hastanın klinik bulguları, öyküsü ve diğer laboratuvar testleri ile birlikte değerlendirmek önemlidir. TUS sınavında bu testler ve yorumları ile ilgili sorulara hazırlıklı olmak, başarınızı artıracaktır.
