🏛️ Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar
Uygarlık, insanların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte ortaya çıkan, karmaşık sosyal, kültürel ve ekonomik yapıları ifade eder. İlk uygarlıklar genellikle nehir vadilerinde kurulmuştur, çünkü bu bölgeler tarım için elverişli topraklara ve su kaynaklarına sahipti.
- 💧 Mezopotamya Uygarlıkları: Fırat ve Dicle nehirleri arasında kurulmuştur. Sümerler, Babiller, Asurlular ve Akadlar gibi önemli uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır.
- ☀️ Mısır Uygarlığı: Nil Nehri etrafında kurulmuştur. Piramitler, sfenksler ve hiyeroglif yazısı ile tanınır.
- 🌾 Hint Uygarlığı: İndus Nehri vadisinde kurulmuştur. Mohenjo-daro ve Harappa gibi gelişmiş şehirleri vardı.
- 🐉 Çin Uygarlığı: Sarı Irmak (Huang He) ve Gök Irmak (Yangtze) nehirleri çevresinde kurulmuştur. Çin Seddi, ipek üretimi ve pusula gibi icatlarla bilinir.
❓ TYT Tarih - Çıkmış Sorular ve Çözümleri
Aşağıda, Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar konusundan çıkmış bazı TYT soruları ve çözümleri bulunmaktadır. Bu sorular, konuyu daha iyi anlamanıza ve sınavda başarılı olmanıza yardımcı olacaktır.
SORU 1: (2018 TYT)
Aşağıdakilerden hangisi, Mezopotamya uygarlıklarının genel özelliklerinden biri
değildir?
A) Şehir devletleri şeklinde örgütlenmeleri
B) Ziggurat adı verilen tapınaklar inşa etmeleri
C) Tarımsal üretimde sulama kanalları kullanmaları
D) Merkezi bir krallık tarafından yönetilmeleri
E) Yazıyı icat etmeleri
ÇÖZÜM:
Doğru cevap
D seçeneğidir. Mezopotamya uygarlıklarında genellikle şehir devletleri (site) şeklinde örgütlenme görülmüştür. Merkezi bir krallık yerine, her şehir devleti kendi başına buyruk hareket etmiştir. Diğer seçenekler (A, B, C, E) Mezopotamya uygarlıklarının genel özelliklerindendir.
SORU 2: (2019 TYT)
Eski Mısır'da görülen;
I. Güneş takviminin kullanılması,
II. Hiyeroglif yazısının kullanılması,
III. Mumyacılıkta ilerleme kaydedilmesi
gelişmelerinden hangileri, ölümden sonraki yaşama inancının bir göstergesidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I, II ve III
ÇÖZÜM:
Doğru cevap
D seçeneğidir. Mumyacılık, ölümden sonraki yaşam inancıyla doğrudan ilgilidir. Hiyeroglif yazısı da dini metinlerin yazılmasında kullanıldığı için ölümden sonraki yaşam inancıyla ilişkilendirilebilir. Güneş takvimi ise daha çok tarımsal faaliyetlerle ilgilidir.
SORU 3: (2020 TYT)
İlk Çağ uygarlıklarından olan Urartular, özellikle aşağıdaki alanlardan hangisinde gelişme göstermiştir?
A) Mimari
B) Heykel
C) Seramik
D) Madencilik
E) Astronomi
ÇÖZÜM:
Doğru cevap
D seçeneğidir. Urartular, Van Gölü çevresinde kurulan bir uygarlıktır ve özellikle madencilik alanında gelişmişlerdir. Taş işçiliğinde de oldukça başarılı olmuşlardır ancak madencilik, Urartuların en belirgin özelliğidir.
SORU 4: (2021 TYT)
Aşağıdakilerden hangisi, İlk Çağ uygarlıklarında görülen köleliğin nedenlerinden biri
değildir?
A) Savaşlarda esir alınanların köleleştirilmesi
B) Borcunu ödeyemeyenlerin köleleştirilmesi
C) Suç işleyenlerin cezalandırılması amacıyla köleleştirilmesi
D) Ticaret yoluyla köle satın alınması
E) Halkın tamamının devlete ait olması
ÇÖZÜM:
Doğru cevap
E seçeneğidir. İlk Çağ uygarlıklarında köleliğin çeşitli nedenleri vardı (savaş esirleri, borçlular, suçlular vb.), ancak halkın tamamının devlete ait olması gibi bir durum söz konusu değildi. Köleler, özel mülk olarak kabul ediliyordu.
SORU 5: (2022 TYT)
Aşağıdakilerden hangisi, Mezopotamya'da kurulan uygarlıklardan biri
değildir?
A) Sümerler
B) Babiller
C) Asurlular
D) Elamlar
E) Hititler
ÇÖZÜM:
Doğru cevap
E seçeneğidir. Sümerler, Babiller, Asurlular ve Elamlar Mezopotamya'da kurulan uygarlıklardır. Hititler ise Anadolu'da kurulan bir uygarlıktır.
💡 Ek Bilgiler
- 🌍 Coğrafya: Uygarlıkların doğuşunda coğrafi koşulların büyük etkisi vardır. Verimli topraklar, su kaynakları ve uygun iklim, yerleşik hayatı ve tarımı desteklemiştir.
- ✍️ Yazı: Yazının icadı, bilginin aktarılmasını kolaylaştırmış ve uygarlıkların gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.
- 🏛️ Hukuk: Yasaların oluşturulması, toplum düzenini sağlamış ve adaleti tesis etmeye yardımcı olmuştur.
Umarım bu bilgiler ve çıkmış sorular, TYT Tarih sınavına hazırlanmanıza yardımcı olur. Başarılar!
