🎨 Zarf-Fiiller (Ulaçlar): Fiilden Türeyen Zarflar
Zarf-fiiller, diğer adıyla ulaçlar, fiil kök veya gövdelerinden türeyerek cümlede zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Fiillerden türemelerine rağmen fiilimsiler grubuna girerler. Cümleye zaman, durum, neden gibi anlamlar katarlar.
- 🚀 Tanım: Fiil kök veya gövdelerine getirilen belirli eklerle türetilen ve cümlede zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir.
- 🎯 Görevleri: Temel olarak cümlede zarf tümleci görevini üstlenirler. Fiilin nasıl, ne zaman, neden, ne kadar gibi sorularına cevap verirler.
- ⚙️ Ekleri: Zarf-fiil ekleri şunlardır: -ken, -alı/-eli, -madan/-meden, -ınca/-ince, -ıp/-ip/-up/-üp, -arak/-erek, -dıkça/-dikçe/-dukça/-dükçe, -casına/-cesine, -meksizin/-maksızın, -dığında/-diğinde/-duğunda/-düğünde, -r...-maz, -a...-a, -asıya/-esiye.
💡 Zarf-Fiil Ekleri ve Örnekler
- ⏳ -ken: Fiile zaman anlamı katar.
- 🚶♀️ O içeri girerken yere düştü. (Ne zaman düştü? İçeri girerken)
- 💫 -alı/-eli: Fiile zaman anlamı katar.
- 🌧️ Ankara'ya gideli çok oldu. (Ne zamandan beri çok oldu? Gideli)
- 🚫 -madan/-meden: Fiile durum veya neden anlamı katar.
- 🗣️ Konuşmadan duramıyorum. (Nasıl duramıyorum? Konuşmadan)
- ⏱️ -ınca/-ince: Fiile zaman anlamı katar.
- 🔔 Zil çalınca dışarı çıktık. (Ne zaman çıktık? Zil çalınca)
- ✨ -ıp/-ip/-up/-üp: Fiile durum anlamı katar.
- 📚 Kitap okuyup uyudu. (Nasıl uyudu? Kitap okuyup)
- 🤸♀️ -arak/-erek: Fiile durum anlamı katar.
- 🏃♀️ Koşarak yanıma geldi. (Nasıl geldi? Koşarak)
- 🌡️ -dıkça/-dikçe/-dukça/-dükçe: Fiile zaman veya neden anlamı katar.
- ☀️ Hava ısındıkça içim açılıyor. (Ne zaman içim açılıyor? Hava ısındıkça)
- 🎭 -casına/-cesine: Fiile durum anlamı katar.
- 🦁 Aslan gibi kükrecesine bağırdı. (Nasıl bağırdı? Aslan gibi kükrecesine)
- ⛔ -meksizin/-maksızın: Fiile durum anlamı katar.
- 😴 Uyumaksızın ders çalıştı. (Nasıl ders çalıştı? Uyumaksızın)
- ⏰ -dığında/-diğinde/-duğunda/-düğünde: Fiile zaman anlamı katar.
- 📞 Beni aradığında evde değildim. (Ne zaman evde değildim? Beni aradığında)
- ⚡ -r...-maz: Fiile zaman anlamı katar.
- 🚪 Gelir gelmez uyudu. (Ne zaman uyudu? Gelir gelmez)
- 🏃♀️ -a...-a: Fiile durum anlamı katar.
- 🗣️ Güle güle geldi. (Nasıl geldi? Güle güle)
- 😥 -asıya/-esiye: Fiile durum anlamı katar.
- 😔 Ağlaya ağlaya anlatasıya içini döktü. (Nasıl içini döktü? Ağlaya ağlaya anlatasıya)
✍️ Zarf-Fiillerin Cümledeki Kullanımı
Zarf-fiiller, cümlede genellikle zarf tümleci görevinde bulunurlar ve fiilin anlamını zaman, durum, neden, koşul gibi yönlerden tamamlarlar.
- 📍 Örnek Cümleler:
- 🚶♀️ Eve yürüyerek gitti. (Nasıl gitti? Yürüyerek)
- 📚 Ders çalışırken müzik dinliyor. (Ne zaman müzik dinliyor? Ders çalışırken)
- 🌧️ Yağmur dindiğinde dışarı çıkarız. (Ne zaman dışarı çıkarız? Yağmur dindiğinde)
