Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, polen tanelerinin dişi organın tepecik (stigma) yüzeyine tutunmasını sağlayan yapıyı veya maddeyi bulmamız isteniyor. Bitkilerde üreme sürecinin önemli bir adımı olan tozlaşmada, polen tanelerinin doğru yere ulaşması ve orada kalması hayati önem taşır.
- Polen tanesi ve tepecik ilişkisi: Polen taneleri, erkek üreme hücrelerini taşıyan yapılardır. Dişi organın tepeciği ise polenleri yakalamak ve çimlenmeleri için uygun bir ortam sağlamak üzere özelleşmiş, genellikle yapışkan ve tüylü bir yüzeye sahiptir.
- Seçenekleri inceleyelim:
- A) Nektar: Nektar, çiçekler tarafından tozlaştırıcıları (böcekler, kuşlar vb.) çekmek için üretilen tatlı bir sıvıdır. Polen tanelerinin tepeciğe tutunmasıyla doğrudan ilgili bir yapışkan madde değildir.
- B) Reçine: Reçine, bazı bitkiler (özellikle çam gibi kozalaklılar) tarafından salgılanan, bitkiyi yaralanmalardan ve zararlılardan koruyan yapışkan bir maddedir. Polen tanelerinin tepeciğe tutunmasıyla ilgili değildir.
- C) Kitin: Kitin, mantarların hücre duvarında ve böceklerin dış iskeletinde bulunan yapısal bir polisakkarittir. Bitkilerdeki polen taneleriyle veya onların yapışkanlığıyla bir ilgisi yoktur.
- D) Sporopollenin: Sporopollenin, polen tanelerinin dış duvarını (eksini) oluşturan, son derece dayanıklı ve karmaşık bir biyopolimerdir. Polen tanesinin dış yüzeyinin şeklini ve yapısını belirler. Bu dış yüzey, genellikle pürüzlü, desenli veya özel yapılar içerir. Ayrıca, polen tanelerinin yüzeyinde, sporopollenin eksin üzerinde yer alan ve polenkitt adı verilen yağlı, proteinli ve karbonhidratlı yapışkan bir madde de bulunabilir (ancak bu seçeneklerde yer almıyor). Sporopollenin, polen tanesinin dayanıklılığını sağlarken, aynı zamanda tepecik yüzeyiyle etkileşime girerek tutunmayı kolaylaştıran yüzey özelliklerini de sağlar. Tepecik yüzeyinin kendisi de genellikle yapışkan bir sıvı salgılar. Dolayısıyla, polen tanesinin sporopollenin içeren dış yüzeyi, tepecikteki yapışkan madde ile etkileşime girerek tutunmayı mümkün kılar. Sporopollenin, polen tanesinin yapısını oluşturan ve tutunma yeteneğini sağlayan temel maddedir.
Bu bilgiler ışığında, polen tanesinin dış yüzeyini oluşturan ve tepecik yüzeyine tutunmasını sağlayan temel yapısal madde sporopollenin'dir. Bu madde, polen tanesinin hem dayanıklılığını hem de tepecikle etkileşim kurma yeteneğini sağlar.
Cevap D seçeneğidir.
