6. "Bilgisayar" sözcüğünün büyük ünlü uyumuna uyup uymadığını kontrol etmek için aşağıdaki işlemlerden hangisi doğru şekilde uygulanmalıdır?
A) Sondan başa doğru ünlüler kontrol edilirMerhaba sevgili öğrenciler! Büyük ünlü uyumu konusunu daha iyi anlamanız için bu soruyu adım adım birlikte inceleyelim.
Büyük Ünlü Uyumu Nedir?
Büyük ünlü uyumu, bir sözcükteki ünlülerin kalınlık veya incelik bakımından birbirine uyum sağlamasıdır. Türkçede ünlüler kalın (a, ı, o, u) ve ince (e, i, ö, ü) olmak üzere iki grupta incelenir. Bir sözcüğün büyük ünlü uyumuna uyması için, sözcükteki tüm ünlülerin ya kalın ya da ince olması gerekir.
Şimdi de seçenekleri değerlendirelim:
Ünlü uyumunu kontrol ederken sondan başa doğru bakmak bir yöntem değildir. Önemli olan tüm ünlülerin uyumlu olup olmadığıdır. Bu nedenle bu seçenek doğru değil.
Sadece ilk ve son ünlüye bakmak da yeterli değildir. Sözcüğün içindeki tüm ünlülerin uyumlu olması gerekir. Bu seçenek de doğru değil.
Evet, işte doğru cevap bu! Büyük ünlü uyumunu kontrol etmek için sözcükteki tüm hecelerde bulunan ünlülerin kalınlık-incelik açısından uyumlu olup olmadığına bakmalıyız. Yani tüm ünlüler ya kalın ya da ince olmalı.
Sadece ilk hecedeki ünlüye bakmak da yeterli değildir. Tüm sözcüğün uyum içinde olması gerekir. Bu seçenek de doğru değil.
"Bilgisayar" Sözcüğünü İnceleyelim:
"Bilgisayar" sözcüğünde "i", "i", "a", "a" ünlüleri bulunmaktadır. "i" ünlüsü ince, "a" ünlüsü kalındır. Bu durumda sözcükte hem ince hem de kalın ünlüler bulunduğu için bu sözcük büyük ünlü uyumuna uymaz.
Bu nedenle, "Bilgisayar" sözcüğünün büyük ünlü uyumuna uyup uymadığını kontrol etmek için tüm hecelerdeki ünlülerin kalınlık-incelik bakımından uyumlu olup olmadığını kontrol etmeliyiz.
Cevap C seçeneğidir.
