6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, emir kipiyle çekimlenmiştir?
A) Yarın toplantıya katılmalıyım.
B) Buradan hemen ayrılalım.
C) Kapıyı kapatın.
D) Akşam size uğrayacağım.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda fiillerin kiplerini, özellikle de emir kipini iyi bilmemiz gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
Öncelikle, emir kipi neydi, bir hatırlayalım: Emir kipi, bir eylemin yapılmasını veya yapılmamasını kesin bir dille bildiren kiptir. Bu kipin kendine özel bir eki yoktur, fiil kök veya gövdesine doğrudan şahıs ekleri gelir. Genellikle 2. tekil (sen) ve 2. çoğul (siz) şahıslarda kullanılır ve "sen" şahsında ek almaz. Örneğin: "Gel!", "Gelin!", "Okusun!", "Okuyunuz!"
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın toplantıya katılmalıyım.
- Bu cümlede fiil "katılmalıyım"dır.
- "Katılmak" fiiline "-malı" eki gelmiştir. "-malı / -meli" eki, gereklilik kipi ekidir. Bir işin yapılması gerektiğini bildirir. Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
- B) Buradan hemen ayrılalım.
- Bu cümlede fiil "ayrılalım"dır.
- "Ayrılmak" fiiline "-a" ve "-lım" ekleri gelmiştir. "-a / -e" eki, istek kipi ekidir. Bir işin yapılmasını isteme, dileme anlamı taşır. Bu nedenle B seçeneği doğru cevap değildir.
- C) Kapıyı kapatın.
- Bu cümlede fiil "kapatın"dır.
- "Kapatmak" fiiline "-(y)ın" eki gelmiştir. Bu ek, fiile doğrudan gelerek 2. çoğul şahsa (siz) yönelik bir emri ifade eder. Yani, "Siz kapıyı kapatın" anlamındadır. Bu, tam olarak emir kipinin özelliğidir.
- D) Akşam size uğrayacağım.
- Bu cümlede fiil "uğrayacağım"dır.
- "Uğramak" fiiline "-acak / -ecek" eki gelmiştir. Bu ek, gelecek zaman kipi ekidir. Bir işin gelecekte yapılacağını bildirir. Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.
Gördüğümüz gibi, "Kapıyı kapatın" cümlesindeki fiil, bir eylemin yapılmasını kesin bir dille emretmektedir ve emir kipiyle çekimlenmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
