8. Fiilde kiplerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Haber kipleri, fiilin zamanını bildirir.Merhaba sevgili öğrenciler! Fiilde kipler konusu, fiillerin zaman ve anlam özelliklerini anlamamız için çok önemlidir. Bu soruda, kiplerle ilgili verilen bilgilerden hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Hadi her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
Bu bilgi doğrudur. Haber kipleri (bildirme kipleri) fiilin ne zaman gerçekleştiğini (şimdiki zaman, geçmiş zaman, gelecek zaman, geniş zaman) bildirir. Örneğin, "geliyor" (şimdiki zaman), "geldi" (görülen geçmiş zaman), "gelecek" (gelecek zaman) birer haber kipidir ve zaman anlamı taşır.
Bu bilgi de doğrudur. Dilek kipleri (tasarlama kipleri) fiile zaman anlamı katmaz; onun yerine dilek, şart, emir veya gereklilik gibi anlamlar katar. Örneğin, "gel-se" (şart), "gel-meli" (gereklilik), "gel-e" (istek), "gel!" (emir) birer dilek kipidir.
Bu bilgi de doğrudur. Gereklilik kipi, fiil kök veya gövdesine "-meli / -malı" ekleri getirilerek yapılır (örneğin, "gitmeli", "okumalı"). Bu kip, bir işin yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğunu belirtir ve dilek kipleri grubunda yer alır.
İşte bu bilgi yanlıştır! Görülen geçmiş zaman (di'li geçmiş zaman), fiil kök veya gövdesine "-dı / -di / -du / -dü" ekleri getirilerek yapılır (örneğin, "geldi", "yaptı", "okudu"). Bu kip, eylemin geçmişte kesin olarak yapıldığını ve konuşan kişi tarafından görüldüğünü veya şahit olunduğunu bildirir. Dolayısıyla, fiilin zamanını bildirdiği için haber kiplerinden biridir. Bu nedenle, "haber kiplerinden değildir" ifadesi yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, D seçeneğindeki ifade doğru değildir.
Cevap D seçeneğidir.
