7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özel ada gelen ek kesme işareti ile ayrılmamalıdır?
A) Yarın İngilizce dersinden sınav var.
B) Ahmetler bize gelecekmiş.
C> Türkçe'nin dil bilgisi kuralları
D) Matematikten zayıf almış.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, özel adlara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmaması kuralını hatırlayacağız. Türkçede özel adlara gelen eklerin ayrılması genel bir kural olsa da, bazı önemli istisnalar vardır. Şimdi bu istisnaları ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Genel Kural: Özel adlara gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri, ilgi ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır. Örneğin: Ankara'ya, Ayşe'nin, Türkiye'miz.
- İstisnalar (Kesme İşaretiyle Ayrılmayan Ekler):
- Yapım Ekleri: Özel adlara gelen yapım ekleri (yeni bir kelime türeten ekler) kesme işaretiyle ayrılmaz. Örneğin: Türk-çe, İzmir-li, Avrupa-lı.
- Çokluk Eki (-ler / -lar): Özel adlara gelen çokluk eki (-ler / -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Örneğin: Ahmetler, Türkler, Fatihler.
- Yapım Eklerinden Sonra Gelen Çekim Ekleri: Özel adlara gelen yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri de kesme işaretiyle ayrılmaz. Örneğin: Türkçenin, İzmirliye, Avrupalıdan.
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Yarın İngilizce dersinden sınav var.
- Buradaki "İngilizce" kelimesi, "İngiliz" özel adından "-ce" yapım ekiyle türemiştir. Yapım ekleri özel adlara geldiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle "İngilizce" kelimesi doğru yazılmıştır.
- Cümlede "İngilizce" kelimesine doğrudan bir çekim eki gelmemiştir; "dersinden" kelimesindeki "-den" eki "ders" kelimesine aittir. Dolayısıyla bu seçenekte özel ada gelen ve ayrılması gereken bir ek yoktur.
- B) Ahmetler bize gelecekmiş.
- Buradaki "Ahmetler" kelimesi, "Ahmet" özel adına "-ler" çokluk eki getirilerek oluşturulmuştur.
- Kurala göre, özel adlara gelen "-ler / -lar" çokluk eki kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle "Ahmetler" kelimesi doğru yazılmıştır ve kesme işareti kullanılmamalıdır.
- Bu seçenek, özel ada gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gereken bir durumu doğru bir şekilde göstermektedir.
- C) Türkçe'nin dil bilgisi kuralları
- Buradaki "Türkçe'nin" kelimesi, "Türk" özel adından "-çe" yapım ekiyle türemiş, ardından "-nin" ilgi eki almıştır.
- Kurala göre, özel adlara gelen yapım ekleri ve bu yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Yani "Türkçenin" şeklinde yazılması gerekirdi.
- Bu seçenekte kesme işareti kullanılmıştır, ancak kurala göre kullanılmaması gerekirdi. Dolayısıyla bu cümledeki yazım yanlışı vardır. Soru, "ayrılmamalıdır" dediği için bu durum kurala uyar, ancak cümlenin kendisi yanlış yazılmıştır.
- D) Matematikten zayıf almış.
- "Matematik" kelimesi bir özel ad değil, cins (tür) adıdır.
- Cins adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle "Matematikten" kelimesi doğru yazılmıştır. Ancak sorumuz özel adlarla ilgili olduğu için bu seçenek aradığımız durum değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, B seçeneğindeki "Ahmetler" kelimesi, özel ada gelen "-ler" ekinin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği kuralına uygun olarak doğru yazılmıştır ve bu durumu net bir şekilde örneklendirmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
