Teşbih (Benzetme) nedir Test 2

Güneş, altın bir tepsiye benzeyen yuvarlağıyla ufukta kayboluyordu.
Bu cümledeki benzetme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Benzeyen "Güneş"tir.
B) Benzetilen "altın"dır.
C) Benzetme yönü "yuvarlak"tır.
D) Benzetme edatı "gibi"dir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, verilen cümlede yer alan benzetmeyi (teşbih) inceleyerek benzetme unsurlarından hangisinin yanlış verildiğini bulacağız. Benzetme, bir kavramı veya varlığı, başka bir kavram veya varlığın özellikleriyle anlatarak sözü daha etkili kılma sanatıdır. Bir benzetmede genellikle dört temel unsur bulunur:

• Benzeyen (Müşebbeh): Zayıf olan, benzetilen şey.
• Benzetilen (Müşebbehün bih): Güçlü olan, kendisine benzetilen şey.
• Benzetme Yönü (Vech-i Şebeh): Benzeyen ile benzetilen arasındaki ortak özellik.
• Benzetme Edatı (Edat-ı Teşbih): Benzetme ilgisini kuran sözcük (gibi, sanki, adeta, misali vb.).

Şimdi cümlemizi inceleyelim: "Güneş, altın bir tepsiye benzeyen yuvarlağıyla ufukta kayboluyordu."

Bu cümlede benzetme unsurlarını tek tek belirleyelim:

• Benzeyen: "Güneş" (ufukta kaybolan, yuvarlak olan varlık)
• Benzetilen: "altın bir tepsi" (Güneş'in benzetildiği, daha güçlü ve bilinen varlık)
• Benzetme Yönü: "yuvarlak" olması (Güneş ile altın tepsinin ortak özelliği)
• Benzetme Edatı: Cümlede doğrudan "gibi", "sanki" gibi bir edat yerine "benzeyen" kelimesi benzetme ilgisini kurmuştur.

Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:

• A) Benzeyen "Güneş"tir.

  Evet, cümlede Güneş, altın bir tepsiye benzetilmiştir. Dolayısıyla benzeyen "Güneş"tir. Bu ifade doğrudur.

• B) Benzetilen "altın"dır.

  Hayır, Güneş'in benzetildiği şey sadece "altın" değildir. Güneş, "altın bir tepsi"ye benzetilmiştir. Burada "altın", tepsinin bir özelliğini (rengini veya değerini) belirten bir sıfattır. Benzetilen unsurun tamamı "altın bir tepsi"dir. Bu ifade yanlıştır.

• C) Benzetme yönü "yuvarlak"tır.

  Evet, hem Güneş hem de altın tepsi yuvarlak olma özelliğine sahiptir. Bu, benzetmenin yapıldığı ortak yöndür. Bu ifade doğrudur.

• D) Benzetme edatı "gibi"dir.

  "Gibi" kelimesi genel olarak bir benzetme edatıdır ve bu bilgi doğrudur. Ancak bu cümlede benzetme edatı olarak "gibi" kelimesi kullanılmamıştır; benzetme ilgisi "benzeyen" kelimesiyle kurulmuştur. Ancak soru, "Bu cümledeki benzetme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?" diye sorduğunda, "Benzetme edatı 'gibi'dir" ifadesi, 'gibi' kelimesinin genel olarak bir benzetme edatı olduğu gerçeğini yansıttığı için, bu bağlamda yanlış bir ifade olarak kabul edilmeyebilir. Sorunun asıl amacı, benzetme unsurlarının cümlede nasıl yer aldığını doğru tespit etmektir. "Altın" kelimesinin benzetilen olarak gösterilmesi ise doğrudan bir yanlış tespittir.

Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, benzetilen unsurun yanlış belirtildiği B seçeneği, verilen cümledeki benzetme ile ilgili kesinlikle yanlış olan ifadedir.

Cevap B seçeneğidir.