1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki kullanılmamıştır?
A) Çocuğun oyuncağı bahçede kalmış.
B) Okulumuzun bahçesi oldukça geniş.
C) Yarın sınav sonuçları açıklanacak.
D) Kuşların yuvaları ağaç dallarında.
Bugünkü sorumuz, Türkçede çok önemli bir konu olan "iyelik ekleri" ile ilgili. İyelik ekleri, bir varlığın veya kavramın kime veya neye ait olduğunu gösteren eklerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- İyelik Eki Nedir?
- İyelik ekleri, isimlere gelerek o ismin kime veya neye ait olduğunu bildiren eklerdir. Örneğin: "benim kalemim", "senin kitabın", "onun evi", "bizim okulumuz", "sizin defteriniz", "onların arabaları".
- Bu ekleri bulmak için kelimeye "kimin?" veya "neyin?" sorularını sorabiliriz.
- A) Çocuğun oyuncağı bahçede kalmış.
- Bu cümlede "oyuncağı" kelimesine dikkat edelim. "Kimin oyuncağı?" diye sorduğumuzda cevabı "çocuğun" olur. Buradaki "-ı" eki, "oyuncak" kelimesinin "çocuğa ait olduğunu" gösteren 3. tekil şahıs iyelik ekidir.
- B) Okulumuzun bahçesi oldukça geniş.
- Bu cümlede iki kelimede iyelik eki bulabiliriz:
- "Okulumuzun" kelimesindeki "-umuz" eki, "okul" kelimesinin "bize ait olduğunu" gösteren 1. çoğul şahıs iyelik ekidir.
- "Bahçesi" kelimesindeki "-si" eki ise "bahçe" kelimesinin "okulumuza ait olduğunu" gösteren 3. tekil şahıs iyelik ekidir.
- C) Yarın sınav sonuçları açıklanacak.
- Bu cümlede "sınav sonuçları" ifadesi bir bütün olarak ele alınır. "Sonuçları" kelimesi, "sınav" kelimesiyle birlikte bir "belirtisiz isim tamlaması" oluşturur.
- Bu tür tamlamalarda ikinci kelimeye gelen ek, genellikle iyelik eki olarak kabul edilse de, "sınav sonuçları" gibi yaygın ve kalıplaşmış ifadelerde, ek doğrudan bir sahiplik veya aitlikten ziyade, "sonuçların neyle ilgili olduğunu" açıklayan bir niteleme görevi görür. Yani, "sınav" kelimesi "sonuçları" kelimesinin kime/neye ait olduğunu değil, "sonuçların türünü" belirtir. Bu nedenle, bu cümlede doğrudan bir iyelik eki kullanılmamıştır.
- D) Kuşların yuvaları ağaç dallarında.
- Bu cümlede "yuvaları" kelimesine bakalım. "Kimin yuvaları?" diye sorduğumuzda cevabı "kuşların" olur. Buradaki "-ları" eki, "yuva" kelimesinin "kuşlara ait olduğunu" gösteren 3. çoğul şahıs iyelik ekidir.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, A, B ve D seçeneklerinde iyelik ekleri açıkça bulunurken, C seçeneğinde doğrudan bir iyelik eki kullanılmamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
