Yazım kuralları 7. sınıf Test 3

🎓 Yazım kuralları 7. sınıf Test 3 - Ders Notu

Bu ders notu, 7. sınıf yazım kuralları testlerinde sıkça karşına çıkacak temel konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemektedir. Bu konulara dikkat ederek testlerde daha başarılı olabilirsin.

📌 Büyük Harflerin Kullanımı

Türkçede bazı kelimeler özel durumları nedeniyle büyük harfle başlar. Bu kuralları iyi bilmek, yazım yanlışlarını önlemenin ilk adımıdır.

• Cümleler her zaman büyük harfle başlar.
• Özel adlar (kişi adları, soyadları, takma adlar) büyük harfle başlar. Örnek: Elif, Mehmet Akif Ersoy.
• Yer adları (ülke, şehir, ilçe, köy, mahalle, cadde, sokak) büyük harfle başlar. Örnek: Türkiye, Ankara, Kızılay Caddesi.
• Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adları büyük harfle başlar. Örnek: Türk Dil Kurumu, Gazi Üniversitesi.
• Kitap, dergi, gazete adları (özel adlar) büyük harfle başlar. Örnek: Nutuk, Milliyet Gazetesi.
• Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. Örnek: 29 Ekim 1923 Salı.
• Başlıkların her kelimesi büyük harfle başlar (bağlaçlar hariç). Örnek: Yazım Kuralları ve Önemi.

💡 İpucu: Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır (Ankara'ya, Ayşe'nin). Yapım ekleri ve çokluk eki (-ler) ayrılmaz (Türkçe, Ankaralılar).

📌 "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı

"De" ve "ki" sözcükleri, cümlede farklı görevlerde kullanıldıklarında farklı yazılırlar. Bu, en çok hata yapılan konulardan biridir.

"De"nin Yazımı

"De"nin iki farklı görevi vardır: bağlaç olan "de" ve ek olan "-de".

• Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır ve "dahi, bile" anlamı katar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Örnek: Sen de gel (Sen bile gel).
• Ek olan "-de" (bulunma hâl eki) her zaman bitişik yazılır ve bir yerde bulunma anlamı katar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. Örnek: Evde kaldım (Nerede kaldım? Evde).
• Bağlaç olan "de"nin "te, ta" şekli yoktur. Örnek: Kitap da okudum (Kitapta okudum yanlış olur).

⚠️ Dikkat: "De"yi cümleden çıkarıp oku. Eğer anlam bozulmuyorsa ayrı, bozuluyorsa bitişik yazılır. "Sen de mi geldin?" (Sen mi geldin? - Anlam bozulmaz, ayrı) "Kalemim evde kaldı." (Kalemim ev kaldı. - Anlam bozulur, bitişik).

"Ki"nin Yazımı

"Ki"nin de üç farklı görevi vardır: bağlaç olan "ki", ilgi zamiri olan "-ki" ve sıfat yapan "-ki".

• Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır ve iki cümleyi veya sözcüğü birbirine bağlar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Örnek: Duydum ki unutmuşsun.
• İlgi zamiri olan "-ki" ve sıfat yapan "-ki" her zaman bitişik yazılır.
• İlgi zamiri olan "-ki", bir ismin yerini tutar ve genellikle "-nın, -nin" ekinden sonra gelir. Örnek: Benim kalemim değil, seninki daha güzel. (Senin kalemin anlamında)
• Sıfat yapan "-ki", bir ismin önüne gelerek onu yer veya zaman yönünden niteler. Örnek: Duvardaki saat, Yarınki sınav.
• Bazı bağlaç olan "ki"ler kalıplaşmış olarak bitişik yazılır (SOMBaHÇeM kuralı): Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki.

💡 İpucu: "Ki"nin sonuna "-ler" ekini getir. Eğer anlamlı oluyorsa bitişik yazılır (ek olan "ki"dir), anlamsız oluyorsa ayrı yazılır (bağlaç olan "ki"dir). Örnek: "Evdeki" (Evdekiler - anlamlı, bitişik), "Gel ki" (Gelkiler - anlamsız, ayrı).

📌 Birleşik Kelimelerin Yazımı

Birden fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturduğu kelimelerdir. Bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacakları bazen kafa karıştırabilir.

• Ses düşmesi, ses türemesi veya ses değişimi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek: kayıp olmak > kaybolmak, kahve altı > kahvaltı.
• Anlam kaymasına uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır (birleşen kelimelerden en az biri gerçek anlamını yitirmişse). Örnek: kuşburnu (kuşun burnu değil, bir bitki), aslanağzı (aslanın ağzı değil, bir çiçek).
• İkinci kelimesi "-an, -en, -r, -ar, -er, -maz, -mez" ekleriyle kurulan sıfat-fiil eki almış kelimeler bitişik yazılır. Örnek: cankurtaran, bilgisayar.
• Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek: aşevi, öğretmenevi.
• Ara yönler bitişik yazılır. Örnek: güneydoğu, kuzeybatı.
• Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, dernek, şirket, sandık vb. isimleri ayrı yazılır. Örnek: Türk Dil Kurumu.
• Bitki adları, hayvan adları, eşya adları, hastalık adları gibi bazı özel birleşik isimler bitişik yazılır. Örnek: karnabahar, denizanası, demirbaş, karabiber.
• Somut olarak yer bildirmeyen "alt, üst, üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Örnek: ayakaltı, bilinçaltı, öğleüstü.
• Etmek, olmak, eylemek, kılmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ses düşmesi veya türemesi yoksa ayrı yazılır. Örnek: yardım etmek, hasta olmak. (Ses olayı varsa bitişik: hissetmek, kaybolmak).

⚠️ Dikkat: Birleşik kelimelerin ayrı mı bitişik mi yazılacağını anlamak için kelimelerin gerçek anlamlarını koruyup korumadığına bakmak önemlidir. Anlam kayması varsa genellikle bitişik yazılır.

📌 Sayıların Yazımı

Sayıların yazılışı, özellikle tarihlerde, para birimlerinde veya belirli ifadelerde farklı kurallara tabidir.

• Sayılar metin içinde genellikle yazıyla yazılır. Örnek: iki bin yirmi üç, üç yüz elli.
• Para miktarları, ölçü birimleri, istatistiksel veriler gibi durumlarda rakam kullanılır. Örnek: 15 kilogram, 100 lira, %25.
• Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek ayrılır. Örnek: 7. sınıf veya 7'nci sınıf.
• Üleştirme sayıları (paylaştırma) her zaman yazıyla yazılır. Asla rakamla yazılmaz. Örnek: ikişer, üçer (2'şer, 3'er yanlış).
• Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi için binlik gruplara ayrılıp aralarına nokta konur. Örnek: 1.250, 15.750.000.
• Oyun adları rakamla yazılır. Örnek: 52 kağıt oyunu, 101.
• Saatler ve dakikalar metin içinde rakamla yazılır ve aralarına nokta konur. Örnek: Saat 09.15'te.

💡 İpucu: Bir cümlede geçen birden fazla sayıyı tutarlı bir şekilde yazmaya özen göster. Ya hepsi yazıyla ya da hepsi rakamla (kurallara uygun olarak).

📌 Kısaltmaların Yazımı

Kısaltmalar, kelimelerin veya kelime gruplarının daha kısa şekilleridir ve belirli kurallara göre yazılırlar.

• Kurum, kuruluş, ülke, uluslararası birim adlarının kısaltmaları genellikle büyük harflerle yapılır ve aralarına nokta konmaz. Örnek: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti hariç), TBMM, TDK.
• Ölçü birimlerinin kısaltmaları küçük harfle yapılır ve sonuna nokta konmaz. Örnek: m (metre), kg (kilogram), cm (santimetre).
• Bazı kelimelerin kısaltmaları küçük harfle yapılır ve sonuna nokta konur. Örnek: Dr. (doktor), Mah. (mahalle), Cad. (cadde).
• Büyük harflerle yapılan kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir. Örnek: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun değil, te-de-ke'nin).
• Küçük harflerle yapılan kısaltmalara gelen ekler, kelimenin açılımına göre getirilir. Örnek: kg'dan (kilogramdan), cm'ye (santimetreye).

⚠️ Dikkat: Kısaltmalara gelen ekleri kesme işaretiyle ayırmayı unutma. Özellikle büyük harfli kısaltmalarda okunuşa dikkat et!

📌 İkilemelerin ve Pekiştirmelerin Yazımı

İkilemeler ve pekiştirmeler, anlatımı güçlendiren ve zenginleştiren sözcük gruplarıdır.

• İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve aralarına herhangi bir noktalama işareti konmaz. Örnek: ağır ağır, bata çıka, pırıl pırıl, aşağı yukarı.
• Pekiştirmeler (m, p, r, s harfleriyle yapılanlar) her zaman bitişik yazılır. Örnek: masmavi, sapsarı, tertemiz, yemyeşil.
• "Mi" edatıyla yapılan pekiştirmeler ayrı yazılır. Örnek: güzel mi güzel, sıcak mı sıcak.

💡 İpucu: İkilemelerde kelimeler arasında boşluk bırakmayı, pekiştirmelerde ise bitişik yazmayı unutma.