🎓 9. sınıf biyoloji 1. ünite dönüm noktaları Test 1 - Ders Notu
Bu test, canlıların ortak özellikleri, hücrenin yapısı ve işlevleri, canlıların sınıflandırılması ve virüsler gibi temel biyoloji konularını kapsamaktadır. Başarılar!
📌 Canlıların Ortak Özellikleri
Canlıları cansızlardan ayıran temel özellikler nelerdir, hatırlayalım.
- Organizasyon: Hücresel yapı (tek veya çok hücreli).
- Beslenme: Ototrof (kendi besinini üretir) veya heterotrof (dışarıdan alır).
- Solunum: Enerji üretimi için oksijen kullanma veya kullanmama.
- Boşaltım: Metabolik atıkları uzaklaştırma.
- Hareket: Aktif veya pasif yer değiştirme.
- Uyarılara Tepki: İç ve dış değişikliklere cevap verme.
- Büyüme ve Gelişme: Hacim ve kütle artışı, farklılaşma.
- Üreme: Neslin devamlılığını sağlama (eşeyli veya eşeysiz).
- Adaptasyon: Çevreye uyum yeteneği.
- Homeostazi: İç dengeyi koruma.
⚠️ Dikkat: Virüsler canlıların tüm özelliklerini göstermediği için canlı kabul edilmezler.
📌 Hücrenin Yapısı ve İşlevleri
Hücrenin temel kısımları ve organellerin görevleri önemlidir.
- Hücre Zarı: Hücreyi çevreler, madde alışverişini kontrol eder.
- Sitoplazma: Hücrenin içini dolduran sıvı kısım, organelleri içerir.
- Çekirdek: Genetik materyali (DNA) bulundurur, hücrenin yönetim merkezidir.
- Mitokondri: Enerji üretimi (ATP) sağlar.
- Ribozom: Protein sentezi yapar.
- Endoplazmik Retikulum (ER): Madde taşınması ve protein sentezi gibi görevleri vardır.
- Golgi Cisimciği: Salgı üretimi ve paketlenmesi yapar.
- Lizozom: Hücre içi sindirim yapar.
- Koful: Depolama, atık uzaklaştırma gibi görevleri vardır.
- Sentrozom (Sadece hayvan hücrelerinde): Hücre bölünmesinde görev alır.
- Kloroplast (Sadece bitki hücrelerinde): Fotosentez yapar.
- Hücre Duvarı (Sadece bitki hücrelerinde): Hücreye destek ve koruma sağlar.
💡 İpucu: Prokaryot hücrelerde (bakteriler) zarla çevrili organeller bulunmaz. DNA sitoplazmada serbestçe bulunur.
📌 Canlıların Sınıflandırılması
Canlıları benzer özelliklerine göre gruplandırmanın önemi ve sınıflandırma birimleri.
- Sınıflandırmanın Amacı: Canlıları daha kolay incelemek, aralarındaki ilişkileri anlamak.
- Sınıflandırma Birimleri (Genelden Özele): Alem, Şube, Sınıf, Takım, Familya, Cins, Tür.
- İkili Adlandırma (Binominal Nomenklatür): Canlıların bilimsel adlandırılması (Cins adı + Tür adı). Örn: *Homo sapiens* (insan).
⚠️ Dikkat: Sınıflandırma birimleri genelden özele doğru gidildikçe çeşitlilik azalır, benzerlik artar.
📌 Virüsler
Virüslerin genel özellikleri ve canlılar alemindeki yeri.
- Hücresel Yapı Yok: Zorunlu hücre içi parazitlerdir.
- Nükleik Asit: DNA veya RNA içerirler.
- Kapsid: Protein kılıf.
- Enzim Sistemleri Yok: Kendi başlarına çoğalamazlar, konak hücreye ihtiyaç duyarlar.
- Mutasyon: Hızlı mutasyona uğrarlar.
- Tedavi: Antibiyotiklerden etkilenmezler, antiviral ilaçlarla tedavi edilebilirler.
💡 İpucu: Virüsler canlı ve cansız arasında kabul edilirler. Canlıların ortak özelliklerinin tamamını göstermezler.
