Anlam belirsizliği (Zamir eksikliği, noktalama eksikliği) Test 2

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama eksikliğinden kaynaklanan anlam belirsizliği yoktur?

A) Genç doktoru hastanenin bahçesinde gördüm.
B) Yarışmada birinci olan öğrenciyi tebrik ettim.
C) Kadın çocuğu parkta bekliyordu.
D) Hasta hemşireyi odasına çağırdı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda noktalama işaretlerinin, özellikle de virgülün, cümledeki anlamı nasıl değiştirebileceğini ve anlam belirsizliklerini nasıl giderebileceğini inceleyeceğiz. Türkçede bazı cümlelerde, özne görevindeki bir kelimeden sonra virgül kullanılmaması, o kelimenin kendisinden sonra gelen kelimenin sıfatı gibi algılanmasına yol açabilir. Bu da cümlede anlam karışıklığına neden olur.

• A) Genç doktoru hastanenin bahçesinde gördüm.

  Bu cümlede bir anlam belirsizliği vardır. İki farklı şekilde yorumlanabilir:

  • "Genç" olan kişi, "doktoru" hastanenin bahçesinde gördü. (Özne: Genç)
  • Ben, "genç doktoru" (yani genç olan doktoru) hastanenin bahçesinde gördüm. (Özne: Ben, sıfat: genç)

  Bu belirsizliği gidermek için virgül kullanılabilir: "Genç, doktoru hastanenin bahçesinde gördüm." (Bu durumda "Genç" özne olur.)

• B) Yarışmada birinci olan öğrenciyi tebrik ettim.

  Bu cümlede herhangi bir anlam belirsizliği yoktur. "Yarışmada birinci olan" ifadesi bir sıfat öbeğidir ve doğrudan "öğrenciyi" kelimesini nitelemektedir. Cümlede "ben" gizli öznesi vardır ve "yarışmada birinci olan öğrenciyi" ifadesi bir bütün olarak nesne görevindedir. Bu yapıda virgül eksikliğinden kaynaklanan bir karışıklık oluşmaz.

• C) Kadın çocuğu parkta bekliyordu.

  Bu cümlede de anlam belirsizliği vardır. İki farklı şekilde yorumlanabilir:

  • "Kadın" olan kişi, "çocuğu" parkta bekliyordu. (Özne: Kadın)
  • Ben, "kadın çocuğu" (yani kız çocuğu) parkta bekliyordum. (Özne: Ben, sıfat: kadın)

  Bu belirsizliği gidermek için virgül kullanılabilir: "Kadın, çocuğu parkta bekliyordu." (Bu durumda "Kadın" özne olur.)

• D) Hasta hemşireyi odasına çağırdı.

  Bu cümlede de anlam belirsizliği vardır. İki farklı şekilde yorumlanabilir:

  • "Hasta" olan kişi, "hemşireyi" odasına çağırdı. (Özne: Hasta)
  • Ben, "hasta hemşireyi" (yani hasta olan hemşireyi) odasına çağırdım. (Özne: Ben, sıfat: hasta)

  Bu belirsizliği gidermek için virgül kullanılabilir: "Hasta, hemşireyi odasına çağırdı." (Bu durumda "Hasta" özne olur.)

Gördüğünüz gibi A, C ve D seçeneklerindeki cümlelerde virgül eksikliği nedeniyle kelimelerin özne mi yoksa sıfat mı olduğu konusunda bir karışıklık yaşanmaktadır. Ancak B seçeneğindeki cümlede böyle bir belirsizlik bulunmamaktadır.

Cevap B seçeneğidir.