"Hem... hem de..." bağlacı hangi cümlede yanlış kullanılmıştır?
A) Hem kitap okuyor hem de müzik dinliyordu.Sevgili öğrenciler, bu soruda "hem... hem de..." bağlacının doğru kullanımını anlamamız gerekiyor. Bu bağlaç, iki eşdeğer, benzer veya aynı anda gerçekleşen durumu, eylemi ya da varlığı birbirine bağlamak için kullanılır. Yani, "hem A hem de B" derken, A ve B'nin aynı derecede geçerli, paralel veya eş zamanlı olduğunu vurgularız. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Burada "kitap okumak" ve "müzik dinlemek" eylemleri birbirine bağlanmıştır. Bir kişi aynı anda hem kitap okuyup hem de müzik dinleyebilir veya bu iki eylemi eşdeğer şekilde yapabilir. Bu kullanım doğrudur.
"Hasta olmak" ve "yorgun olmak" durumları birbirine bağlanmıştır. Bir kişi aynı anda hem hasta hem de yorgun görünebilir. Bu iki durum paraleldir ve eşdeğer şekilde ifade edilmiştir. Bu kullanım doğrudur.
Burada "sınava çalışmak" bir eylem veya bir sebeptir, "başarılı olmak" ise bu eylemin bir sonucudur. "Hem... hem de..." bağlacı sebep-sonuç ilişkisi kurmak için kullanılmaz; daha çok iki paralel durumu veya eylemi bağlar. "Sınava çalıştı" ve "başarılı oldu" eşdeğer veya aynı anda gerçekleşen durumlar değildir, biri diğerinin sonucudur. Bu nedenle, bu bağlacın burada kullanımı yanlıştır. Örneğin, "Sınava çalıştı ve başarılı oldu" veya "Sınava çalıştığı için başarılı oldu" gibi ifadeler daha doğru olurdu.
"Annem" ve "babam" iki farklı kişidir ve ikisinin de işe gitmesi durumu eşdeğer şekilde ifade edilmiştir. Bu kullanım doğrudur.
Gördüğümüz gibi, "hem... hem de..." bağlacı iki paralel durumu veya eylemi vurgularken kullanılır. C seçeneğinde ise bir eylem (çalışmak) ile o eylemin sonucu (başarılı olmak) birbirine bağlanmıştır ki bu, bağlacın kullanım amacına aykırıdır.
Cevap C seçeneğidir.
