Aşağıdaki grafikte 1850 yılından günümüze atmosferdeki karbondioksit (CO₂) konsantrasyonu ile küresel ortalama sıcaklık değişimi gösterilmiştir. Grafikte her iki veri de istikrarlı bir artış eğilimi göstermektedir.
Bu grafikten hareketle aşağıdaki yorumlardan hangisine kesin olarak varılabilir?
A) CO₂ konsantrasyonundaki artış, küresel sıcaklık artışının tek nedenidir
B) CO₂ konsantrasyonu ile küresel sıcaklık arasında bir ilişki vardır
C) Gelecekte CO₂ konsantrasyonu azalmaya başlayacaktır
D) Sıcaklık artışı CO₂ konsantrasyonundaki artışa neden olmaktadır
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen grafik bilgisinden yola çıkarak hangi yorumun kesin olarak yapılabileceğini bulmamız isteniyor. Grafikte, 1850'den günümüze atmosferdeki karbondioksit (CO₂) konsantrasyonu ile küresel ortalama sıcaklık değişiminin gösterildiği ve her iki verinin de istikrarlı bir artış eğilimi sergilediği belirtilmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) CO₂ konsantrasyonundaki artış, küresel sıcaklık artışının tek nedenidir
- Grafik, CO₂ artışı ile sıcaklık artışı arasında bir paralellik olduğunu gösterse de, bu durum CO₂'nin sıcaklık artışının tek nedeni olduğunu kanıtlamaz. Küresel sıcaklık artışına başka faktörler (örneğin, diğer sera gazları, güneş aktivitesindeki değişimler) de etki edebilir. Grafikten sadece iki değişkenin birlikte arttığını görüyoruz, bu da tek neden olduğunu kesin olarak söylememize izin vermez.
- B) CO₂ konsantrasyonu ile küresel sıcaklık arasında bir ilişki vardır
- Soruda verilen bilgiye göre, grafikte hem CO₂ konsantrasyonu hem de küresel ortalama sıcaklık "istikrarlı bir artış eğilimi" göstermektedir. İki değişkenin aynı zaman diliminde benzer bir eğilimle (her ikisi de artış) hareket etmesi, aralarında bir korelasyonun veya ilişkinin varlığını kesin olarak gösterir. Bu, grafikten doğrudan çıkarılabilecek en güvenli ve kesin yorumdur.
- C) Gelecekte CO₂ konsantrasyonu azalmaya başlayacaktır
- Grafik, 1850 yılından günümüze kadar olan verileri göstermektedir ve bu veriler bir artış eğilimi sergilemektedir. Grafik, geleceğe dair herhangi bir tahminde bulunmaz veya CO₂ konsantrasyonunun azalacağına dair bir bilgi içermez. Bu nedenle, bu yoruma grafikten hareketle kesin olarak varılamaz.
- D) Sıcaklık artışı CO₂ konsantrasyonundaki artışa neden olmaktadır
- Grafik, CO₂ ve sıcaklığın birlikte arttığını gösterir, yani aralarında bir ilişki olduğunu belirtir. Ancak, grafiğin kendisi bu ilişkinin neden-sonuç yönünü kesin olarak belirlemez. Yani, CO₂ artışı mı sıcaklık artışına neden oluyor, yoksa sıcaklık artışı mı CO₂ artışına neden oluyor (geri besleme döngüleri de olabilir), ya da her ikisi de üçüncü bir faktörden mi etkileniyor, sadece bu grafikten kesin olarak çıkarılamaz. Bilimsel olarak CO₂ artışının sıcaklık artışına neden olduğu bilinse de, sadece bu grafiğe bakarak bu nedensellik yönünü kesin olarak iddia etmek mümkün değildir. Grafik sadece bir korelasyonu gösterir.
Bu değerlendirmeler ışığında, grafikte iki verinin de istikrarlı bir artış eğilimi göstermesi, aralarında bir ilişkinin varlığını kesin olarak ortaya koyar.
Cevap B seçeneğidir.
