9. Aşağıdaki dizelerin hangisinde "tecahül-i arif" sanatı vardır?
A) Güzel şeyler düşünelim diye
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar
B) Sen miydin o afet ki dedim, bezmi cihanda
Bir zıll-i hayal idi o hayal ettiğim
C) Gül hasretinle yollara tutsun kulağını
Nergis gibi kıyamete dek çeksin intizar
D) Acep bu ilikler kemiğe nasıl döndü de
Bu tende can kalmadı, bu can da tende yok
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden tecahül-i arif sanatının hangi dizede kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle bu sanatı hatırlayalım:
- Tecahül-i Arif Nedir? Tecahül-i arif, bilinen bir şeyi bilmezlikten gelme, yani bir gerçeği bile bile sanki bilmiyormuş gibi davranma sanatıdır. Bu, genellikle anlatıma güç katmak, dikkat çekmek veya şaşırtıcı bir etki yaratmak amacıyla yapılır. Şair, herkesin bildiği bir durumu, sanki ilk defa görüyormuş veya nedenini bilmiyormuş gibi sunar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Güzel şeyler düşünelim diye / Yemyeşil oluvermiş ağaçlar
Ağaçların yemyeşil olmasının sebebi ilkbaharın gelmesi, doğanın döngüsüdür. Bu, herkes tarafından bilinen bilimsel bir gerçektir. Ancak şair, ağaçların yemyeşil olmasını "güzel şeyler düşünelim diye" gibi insana özgü, duygusal bir amaca bağlayarak, sanki ağaçların yeşerme nedenini bilmiyormuş gibi davranıyor. Burada bilinen bir gerçeği (ağaçların yeşerme nedeni) bilmezlikten gelme durumu vardır. Bu, tam olarak tecahül-i arif sanatına örnektir.
- B) Sen miydin o afet ki dedim, bezmi cihanda / Bir zıll-i hayal idi o hayal ettiğim
Bu dizelerde şair, gördüğü bir güzellik karşısında şaşkınlığını ve hayranlığını dile getiriyor. Bir şeyi bilmezlikten gelme değil, daha çok bir hayalin gerçekle yüzleşmesi veya bir varlığın etkisiyle şaşırma durumu söz konusudur.
- C) Gül hasretinle yollara tutsun kulağını / Nergis gibi kıyamete dek çeksin intizar
Bu dizelerde gül ve nergis gibi bitkilere insanlara özgü özellikler (kulak tutmak, intizar çekmek yani beklemek) verilmiştir. Bu, teşhis (kişileştirme) sanatına örnektir. Tecahül-i arif değildir.
- D) Acep bu ilikler kemiğe nasıl döndü de / Bu tende can kalmadı, bu can da tende yok
Bu dizelerde şair, büyük bir acı, üzüntü veya şaşkınlık içinde, bedensel ve ruhsal bir çöküşü dile getiriyor. "Acep" kelimesiyle başlayan bu ifade, bir soru sorma ve merak etme durumunu içerir, ancak bilinen bir gerçeği bilmezlikten gelme amacı taşımaz. Daha çok bir hayret ve çaresizlik ifadesidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, A seçeneğindeki dizelerde ağaçların yeşerme nedenini bilmezlikten gelerek, buna duygusal bir gerekçe sunulması tecahül-i arif sanatının en belirgin örneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
