Bir inşaat mühendisi, yeni yapılacak köprünün ayakları arasındaki mesafeyi lazer metre ile ölçüyor. Mühendisin belirlediği bu fiziksel nicelik, temel büyüklüklerden hangisine örnektir?
A) Alan
B) Uzunluk
C) Hız
D) Kuvvet
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için öncelikle fiziksel büyüklüklerin temel ve türetilmiş olarak ikiye ayrıldığını hatırlayalım. Temel büyüklükler, başka hiçbir büyüklükten türetilemeyen, kendi başına tanımlı olan büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi'ne (SI) göre yedi adet temel büyüklük bulunmaktadır:
- Kütle (birimi: kilogram, kg)
- Işık Şiddeti (birimi: kandela, cd)
- Sıcaklık (birimi: kelvin, K)
- Akım Şiddeti (birimi: amper, A)
- Madde Miktarı (birimi: mol, mol)
- Uzunluk (birimi: metre, m)
- Zaman (birimi: saniye, s)
Şimdi sorumuzdaki duruma odaklanalım:
- Bir inşaat mühendisi, köprünün ayakları arasındaki mesafeyi lazer metre ile ölçüyor.
- "Mesafe" kelimesi, iki nokta arasındaki açıklığı, yani bir uzunluğu ifade eder.
- Fizikte, bir nesnenin boyutu, iki nokta arasındaki uzaklık veya bir yolun uzunluğu gibi kavramlar uzunluk temel büyüklüğü ile ifade edilir. Lazer metre de tam olarak bu uzunluğu ölçmek için kullanılan bir araçtır.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Alan: Alan, iki uzunluğun çarpımıyla (örneğin, en x boy) elde edilen türetilmiş bir büyüklüktür. Temel değildir.
- B) Uzunluk: Uzunluk, yukarıda da belirttiğimiz gibi yedi temel büyüklükten biridir. Köprü ayakları arasındaki mesafe de bir uzunluktur.
- C) Hız: Hız, birim zamanda alınan yol (uzunluk / zaman) olarak tanımlanan türetilmiş bir büyüklüktür. Temel değildir.
- D) Kuvvet: Kuvvet, kütle ile ivmenin çarpımı (kütle x uzunluk / zaman$^2$) olarak tanımlanan türetilmiş bir büyüklüktür. Temel değildir.
Bu nedenle, mühendisin ölçtüğü köprü ayakları arasındaki mesafe, doğrudan uzunluk temel büyüklüğüne bir örnektir.
Cevap B seçeneğidir.
