Türkiye fiziki haritasında Doğu Anadolu Bölgesi'ni inceleyen bir öğrenci, bölgenin ortalama yükseltisinin diğer bölgelere göre daha fazla olduğunu ve dağların doğu-batı yönlü sıralar halinde uzandığını gözlemliyor. Bu durumun bölgede aşağıdakilerden hangisi üzerinde etkisi en azdır?
A) Tarım ürünü çeşitliliği
B) Büyükbaş hayvancılık
C) Kış turizmi
D) Deniz ticareti
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin kendine özgü fiziki özelliklerinin (yüksek ortalama yükselti ve doğu-batı yönlü dağ sıraları) çeşitli ekonomik ve sosyal faaliyetler üzerindeki etkilerini değerlendireceğiz. Amacımız, bu özelliklerden en az etkilenen faaliyeti bulmak.
Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en yüksek ve en engebeli bölgelerinden biridir. Bu durum, bölgenin ikliminden ekonomisine kadar birçok alanda belirleyici rol oynar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tarım ürünü çeşitliliği: Bölgenin yüksek olması, sıcaklıkların düşük seyretmesine ve don olaylarının sık görülmesine neden olur. Dağlık arazi ise tarım alanlarını daraltır ve makineleşmeyi zorlaştırır. Bu koşullar altında, her türlü tarım ürününü yetiştirmek mümkün olmaz; daha çok soğuğa dayanıklı ve kısa vejetasyon süresi olan ürünler (patates, buğdayın bazı türleri, arpa vb.) tercih edilir. Dolayısıyla, yükselti ve dağlar tarım ürünü çeşitliliğini önemli ölçüde etkiler (azaltır).
- B) Büyükbaş hayvancılık: Yüksek yaylalar ve geniş otlaklar, Doğu Anadolu Bölgesi'nde büyükbaş hayvancılığın gelişimi için ideal koşullar sunar. Bölgenin serin iklimi ve bol yağış alması, gür otlakların oluşmasını sağlar. Bu nedenle, bölge büyükbaş hayvancılıkta Türkiye'nin önde gelen yerlerinden biridir. Yükselti ve dağlar büyükbaş hayvancılığı olumlu yönde önemli ölçüde etkiler.
- C) Kış turizmi: Yüksek dağlar ve uzun süreli kar örtüsü, Doğu Anadolu Bölgesi'ni kış turizmi (kayak, snowboard vb.) açısından cazip hale getirir. Erzurum Palandöken, Kars Sarıkamış gibi merkezler, bölgenin bu potansiyelini değerlendiren önemli kış turizmi destinasyonlarıdır. Yükselti ve dağlar kış turizmini önemli ölçüde etkiler.
- D) Deniz ticareti: Deniz ticareti, adından da anlaşılacağı gibi denizlere kıyısı olan bölgelerde veya denizlere ulaşımı olan limanlar aracılığıyla yapılır. Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin iç kesimlerinde yer alır ve hiçbir denize kıyısı yoktur. Bölgenin yüksek olması veya dağlık yapısı, deniz ticaretini yapıp yapamayacağını belirleyen bir faktör değildir; çünkü temel koşul olan denize kıyısı olma durumu mevcut değildir. Dolayısıyla, bölgenin yükseltisi ve dağları, deniz ticareti üzerinde en az etkiye sahiptir, hatta doğrudan bir etkisi yoktur.
Bu analizlere göre, Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek ve dağlık yapısının deniz ticareti üzerindeki etkisi diğer seçeneklere göre yok denecek kadar azdır, çünkü bölge zaten denize kıyısı olmayan bir iç bölgedir.
Cevap D seçeneğidir.
