Kloroplast organelinde gerçekleşen fotosentez sürecinde, ışığa bağımlı reaksiyonlar tilakoit zarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromada meydana gelir.
Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi stromada gerçekleşen reaksiyonlar için doğrudur?
A) Suyun fotolizi gerçekleşir
B) Oksijen gazı üretilir
C) ATP ve NADPH tüketilir
D) Işık enerjisi absorbe edilir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların ışık enerjisini kullanarak besin üretmesini sağlayan hayati bir süreçtir. Bu süreç, kloroplast adı verilen organelde iki ana aşamada gerçekleşir: ışığa bağımlı reaksiyonlar ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü).
Soruda da belirtildiği gibi:
- Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın tilakoit zarında gerçekleşir. Bu reaksiyonlarda ışık enerjisi emilir, su molekülleri parçalanır (fotoliz), oksijen gazı üretilir ve ATP ile NADPH molekülleri sentezlenir.
- Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü) ise kloroplastın stroma adı verilen sıvı kısmında meydana gelir. Bu reaksiyonlarda, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP ve NADPH kullanılarak karbondioksit (CO$_2$) indirgenir ve glikoz gibi organik besinler sentezlenir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin stromada gerçekleşen reaksiyonlar için doğru olduğunu bulalım:
- A) Suyun fotolizi gerçekleşir: Suyun fotolizi, yani su moleküllerinin ışık enerjisiyle parçalanması, ışığa bağımlı reaksiyonların bir parçasıdır ve tilakoit zarda meydana gelir. Dolayısıyla bu ifade stroma için yanlıştır.
- B) Oksijen gazı üretilir: Oksijen gazı, suyun fotolizi sonucunda açığa çıkar ve ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında tilakoit zarda üretilir. Bu da stroma için yanlış bir ifadedir.
- C) ATP ve NADPH tüketilir: Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü) stromada gerçekleşir. Bu reaksiyonlar, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen enerji taşıyıcı moleküller olan ATP ve indirgeyici güç sağlayan NADPH'ı kullanarak karbondioksiti organik moleküllere dönüştürür. Yani, ATP ve NADPH stromada tüketilir. Bu ifade doğrudur.
- D) Işık enerjisi absorbe edilir: Işık enerjisinin emilimi (absorbe edilmesi), klorofil gibi pigmentler aracılığıyla ışığa bağımlı reaksiyonların başlangıcıdır ve tilakoit zarda gerçekleşir. Stroma doğrudan ışık enerjisini absorbe etmez. Bu ifade de stroma için yanlıştır.
Bu açıklamalar ışığında, stromada gerçekleşen ışıktan bağımsız reaksiyonlar için doğru olan ifade, ATP ve NADPH'ın tüketilmesi seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
