Bir hücrenin bölünme sürecinde homolog kromozomların yan yana gelerek tetrat oluşturduğu ve krossing-over gerçekleştiği gözlemleniyor. Bu hücre bölünmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Vücut hücrelerinde gerçekleşir
B) Sonucunda dört diploit hücre oluşur
C) Genetik çeşitlilik sağlanır
D) Kromozom sayısı yarıya inmez
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle verilen ipuçlarını dikkatlice inceleyelim ve hangi hücre bölünmesi türünden bahsedildiğini anlayalım.
- İpuçlarını Anlayalım: Soruda "homolog kromozomların yan yana gelerek tetrat oluşturduğu" ve "krossing-over gerçekleştiği" belirtiliyor. Bu iki olay, hücre bölünmesinin çok özel bir türüne işaret eder.
- Hangi Bölünme Türü? Homolog kromozomların eşleşmesi (sinapsis), tetrat oluşumu ve krossing-over (parça değişimi) olayları sadece mayoz bölünmenin birinci evresinde (Mayoz I, Profaz I) meydana gelir. Mayoz bölünme, üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşumunu sağlayan ve genetik çeşitliliği artıran bir süreçtir.
- A) Vücut hücrelerinde gerçekleşir: Vücut (soma) hücrelerinde mitoz bölünme gerçekleşir. Mayoz bölünme ise üreme ana hücrelerinde (eşey ana hücrelerinde) gerçekleşir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Sonucunda dört diploit hücre oluşur: Mayoz bölünme sonucunda kromozom sayısı yarıya inmiş (haploit) ve genetik olarak birbirinden farklı dört yavru hücre oluşur. Diploit hücreler mitoz bölünme sonucunda oluşur. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Genetik çeşitlilik sağlanır: Krossing-over (parça değişimi) olayı, homolog kromozomlar arasında genetik materyal alışverişini sağlar. Bu durum, yavru hücrelerin genetik yapılarının birbirinden ve ana hücreden farklı olmasına yol açarak genetik çeşitliliği artırır. Mayoz bölünmenin temel amaçlarından biri de budur. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) Kromozom sayısı yarıya inmez: Mayoz bölünmenin en önemli özelliklerinden biri, kromozom sayısının yarıya inmesidir (diploit $2n$ kromozomlu bir hücreden haploit $n$ kromozomlu hücreler oluşur). Mitoz bölünmede kromozom sayısı sabit kalır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Verilen özellikler (tetrat oluşumu ve krossing-over) mayoz bölünmeye özgü olduğundan ve mayoz bölünmenin temel amaçlarından biri genetik çeşitliliği sağlamak olduğundan, doğru cevap C seçeneğidir.
