Büyük Selçuklu Devleti'nde ikta sistemi uygulanmıştır. Bu sistemde, askerlere ve devlet görevlilerine maaş yerine toprak verilmiştir. Toprağın geliriyle geçinen bu kişiler, savaş zamanında orduya asker yetiştirmekle yükümlüydüler.
İkta sisteminin aşağıdaki alanlardan hangisine katkı sağladığı söylenemez?
A) Ordunun güçlenmesine
B) Tarımsal üretimin artmasına
C) Merkezi otoritenin zayıflamasına
D) Devlet gelirlerinin düzenli toplanmasına
Selam gençler! Bu soruyu adım adım inceleyerek İkta sisteminin Büyük Selçuklu Devleti'ne etkilerini birlikte değerlendirelim.
İkta Sistemi Nedir?
- İkta sistemi, devlet görevlilerine ve askerlere maaş yerine toprak verilmesi esasına dayanır.
- Bu kişiler, kendilerine verilen topraklardan elde ettikleri gelirle geçinirler ve karşılığında devlete asker yetiştirirler.
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ordunun güçlenmesine: İkta sistemi sayesinde devlet, düzenli bir orduya sahip olur. İkta sahipleri, topraklarının geliriyle geçinirken aynı zamanda devlete asker yetiştirmekle yükümlüdürler. Bu durum ordunun sürekli hazır ve güçlü olmasını sağlar. Yani, bu seçenek İkta sisteminin bir katkısıdır.
- B) Tarımsal üretimin artmasına: İkta sahipleri, topraklarının verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak zorundadırlar. Çünkü gelirleri bu topraklardan elde ettikleri ürünlere bağlıdır. Bu durum, tarımsal üretimin artmasına ve toprakların daha iyi değerlendirilmesine yol açar. Dolayısıyla, bu da İkta sisteminin olumlu bir etkisidir.
- C) Merkezi otoritenin zayıflamasına: İkta sistemi, zamanla merkezi otoritenin zayıflamasına neden olabilir. Çünkü İkta sahipleri, bulundukları bölgelerde güçlenerek merkeze karşı bağımsız hareket etme eğilimi gösterebilirler. Ancak, soruda İkta sisteminin katkı sağlamadığı alan soruluyor. İkta sisteminin ilk uygulandığı dönemlerde merkezi otoriteyi zayıflattığı söylenemez. Aksine, devletin otoritesini taşrada hissettirmesine yardımcı olmuştur. Bu nedenle bu seçenek doğru cevabımız olabilir.
- D) Devlet gelirlerinin düzenli toplanmasına: İkta sistemi, devletin vergi toplama işini kolaylaştırır. İkta sahipleri, kendi bölgelerindeki vergileri toplar ve bir kısmını devlete verirler. Bu durum, devlet gelirlerinin daha düzenli ve sürekli olmasını sağlar. Bu da İkta sisteminin bir faydasıdır.
Gördüğümüz gibi, İkta sistemi ordunun güçlenmesine, tarımsal üretimin artmasına ve devlet gelirlerinin düzenli toplanmasına katkı sağlamıştır. Ancak, ilk uygulandığı dönemlerde merkezi otoritenin zayıflamasına doğrudan bir katkısı olduğu söylenemez. Zamanla bu yönde bir etkisi olmuş olabilir, ancak soruda istenen ilk dönemlerdeki katkısıdır.
Cevap C seçeneğidir.
