🎓 İmpuls oluşumu ve iletimi Test 1 - Ders Notu
Bu not, sinir hücrelerinde impuls oluşumu, iletimi ve sinapslardaki geçişleri anlamanıza yardımcı olacak temel bilgileri içerir. Başarılar!
📌 Nöron Yapısı ve Görevleri 🧠
Nöronlar, sinir sisteminin temel yapı taşlarıdır ve vücutta bilgiyi taşırlar.
- Hücre gövdesi (soma): Nöronun temel fonksiyonlarını yönetir.
- Dendritler: Diğer nöronlardan gelen sinyalleri alır.
- Akson: Elektriksel sinyalleri (impuls) diğer nöronlara iletir.
- Miyelin kılıf: Aksonu sarar ve impuls iletim hızını artırır.
- Ranvier boğumları: Miyelin kılıf üzerindeki boşluklar, impulsun atlamalı iletilmesini sağlar.
- Akson ucu (sinaptik uç): İmpulsun diğer nörona veya hedef hücreye aktarılmasını sağlar.
⚠️ Dikkat: Miyelin kılıfı zarar görürse impuls iletimi yavaşlar veya durur!
📌 İmpuls Oluşumu ve İletimi ⚡
İmpuls, bir nöronda meydana gelen elektriksel ve kimyasal değişikliklerdir.
- Polarizasyon (Kutuplaşma): Nöronun dinlenme halidir, iç kısmı negatif, dış kısmı pozitiftir.
- Depolarizasyon (Kutuplaşmanın Giderilmesi): Uyarı ile birlikte zar potansiyeli değişir, iç kısım pozitifleşir.
- Repolarizasyon (Yeniden Kutuplaşma): Zar potansiyeli tekrar dinlenme haline döner, iç kısım tekrar negatifleşir.
- Hiperpolarizasyon: Zar potansiyeli dinlenme halinden daha negatif hale gelir.
- Eşik değeri: Bir impulsun oluşması için gerekli minimum uyarı şiddetidir. Eşik değerine ulaşılmazsa impuls oluşmaz.
💡 İpucu: "Hep ya da hiç" prensibi geçerlidir: Eşik değerine ulaşılırsa impuls oluşur, ulaşılmazsa oluşmaz.
📌 Sinapslar ve İletim 🔗
Sinaps, iki nöron arasındaki bağlantı noktasıdır. İmpuls, sinapslar aracılığıyla bir nörondan diğerine aktarılır.
- Sinaptik boşluk: İki nöron arasındaki boşluktur.
- Nörotransmitterler: Kimyasal haberci moleküllerdir ve impulsu sinaptik boşluktan geçirerek diğer nörona iletirler.
- Sinaptik kesecikler: Nörotransmitterleri içerir.
- Reseptörler: Postsinaptik nöronda bulunan ve nörotransmitterlere bağlanan bölgelerdir.
⚠️ Dikkat: Nörotransmitterler, sinaptik boşlukta enzimatik olarak parçalanabilir veya presinaptik nöron tarafından geri alınabilir (geri alım).
📌 İmpuls Hızını Etkileyen Faktörler 💨
İmpuls iletim hızı, çeşitli faktörlerden etkilenir.
- Akson çapı: Akson çapı arttıkça impuls hızı artar.
- Miyelin kılıf varlığı: Miyelin kılıf, impuls hızını artırır (atlamalı iletim).
- Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça impuls hızı artar (ancak aşırı sıcaklık enzimleri bozabilir).
💡 İpucu: Atlamalı iletim, miyelinli aksonlarda Ranvier boğumları arasında gerçekleşir ve impulsun daha hızlı iletilmesini sağlar.
