Bir öğrenci, hücre döngüsünü gösteren bir şemayı inceliyor. Şemada, çekirdek zarının eridiği, kromozomların belirginleştiği ve iğ ipliklerinin oluşmaya başladığı bir evre görülüyor.
Bu evre aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) İnterfaz
B) Profaz
C) Metafaz
D) Telofaz
Hücre döngüsü, bir hücrenin büyümesini ve bölünmesini içeren bir dizi olaydır. Bu döngü interfaz ve mitotik (M) faz olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Mitotik faz ise genellikle profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerini içerir.
Soruda verilen özellikler şunlardır: çekirdek zarının erimesi, kromozomların belirginleşmesi ve iğ ipliklerinin oluşmaya başlaması. Şimdi bu özellikleri seçeneklerdeki evrelerle karşılaştıralım:
A) İnterfaz: Bu evre, hücrenin büyüme, DNA eşlemesi ve organel sentezi yaptığı hazırlık evresidir. Bu evrede çekirdek zarı sağlamdır, kromozomlar kromatin iplikleri halinde gevşek durumdadır ve belirgin değildir. İğ iplikleri henüz oluşmaya başlamaz. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
B) Profaz: Mitozun ilk evresidir. Bu evrede kromatin iplikleri kısalıp kalınlaşarak mikroskop altında görülebilen belirgin kromozomları oluşturur. Çekirdek zarı parçalanmaya başlar ve kaybolur. Sentrozomlar zıt kutuplara doğru hareket ederken iğ iplikleri (mikrotübüller) oluşmaya başlar. Soruda belirtilen tüm özellikler (çekirdek zarının erimesi, kromozomların belirginleşmesi ve iğ ipliklerinin oluşmaya başlaması) profaz evresine aittir.
C) Metafaz: Bu evrede kromozomlar, hücrenin ekvator düzleminde (metafaz plağında) tek sıra halinde dizilir. Çekirdek zarı tamamen erimiştir ve iğ iplikleri kromozomların kinetokorlarına tutunmuştur. Kromozomların belirginleşmeye başladığı veya çekirdek zarının erimeye başladığı evre değildir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
D) Telofaz: Mitozun son evresidir. Bu evrede kromozomlar hücrenin zıt kutuplarına ulaşır, dekondeze olarak (gevşeyerek) tekrar kromatin ipliklerine dönüşür. Her bir kromozom setinin etrafında yeni çekirdek zarları oluşur ve iğ iplikleri kaybolur. Bu evre de sorudaki açıklamayla uyuşmaz.
Yukarıdaki açıklamalara göre, soruda verilen özellikler Profaz evresine tam olarak uymaktadır.
