8. "Ziya Gökalp'in 'Türkçülüğün Esasları' adlı eserini okudun mu?" cümlesinde kesme işareti hangi durum için kullanılmıştır?
A) Özel ada gelen yapım ekini ayırmak
B) Özel ada gelen çekim ekini ayırmak
C) Kısaltmaya gelen eki ayırmak
D) Sayıya gelen eki ayırmak
Sevgili öğrenciler, dil bilgisi kuralları, özellikle de noktalama işaretleri, yazılı anlatımımızın doğru ve anlaşılır olmasını sağlar. Kesme işareti de bu önemli noktalama işaretlerinden biridir. Şimdi sorumuzdaki cümleyi inceleyerek kesme işaretinin hangi amaçla kullanıldığını adım adım bulalım.
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Ziya Gökalp'in 'Türkçülüğün Esasları' adlı eserini okudun mu?"
- Cümlede kesme işaretinin kullanıldığı yere odaklanalım: "Gökalp'in".
- Burada "Gökalp" kelimesi, bir kişinin adı olduğu için özel addır.
- "Gökalp" özel adına gelen "-in" eki ise bir çekim ekidir (ilgi eki). Çekim ekleri, kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece cümledeki görevini belirten eklerdir.
- Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, özel adlara getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Özel ada gelen yapım ekini ayırmak: Yapım ekleri kelimenin anlamını veya türünü değiştirir (örneğin, Türk-çe, göz-lük). Kesme işareti yapım eklerini ayırmaz. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Özel ada gelen çekim ekini ayırmak: "Gökalp'in" örneğinde "Gökalp" özel ad, "-in" ise çekim ekidir. Kesme işareti de bu çekim ekini ayırmak için kullanılmıştır. Bu açıklama, bizim tespitimizle tamamen örtüşmektedir.
- C) Kısaltmaya gelen eki ayırmak: Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (örneğin, TDK'nin, TBMM'ye). Ancak "Gökalp" bir kısaltma değil, özel addır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Sayıya gelen eki ayırmak: Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (örneğin, 1923'te, 2'nci). Ancak "Gökalp" bir sayı değil, özel addır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
- Görüldüğü gibi, "Gökalp'in" kelimesindeki kesme işareti, özel ada gelen çekim ekini ayırmak için kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
