Bir bebek önce başını dik tutmayı, ardından oturmayı, emeklemeyi ve sonunda yürümeyi öğrenir. Bu sıralı gelişim örüntüsü aşağıdaki gelişim ilkelerinden hangisiyle açıklanır?
A) Gelişim, genelden özele doğrudur
B) Gelişim, baştan ayağa doğrudur
C) Gelişim, içten dışa doğrudur
D) Gelişim, nöbetleşe ilerler
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, bebeklerin motor becerilerini kazanırken izledikleri sıralı gelişim örüntüsünü anlamamızı istiyor. Bebeklerin gelişiminde belirli ilkeler vardır ve bu ilkeler, hangi becerilerin ne zaman ve ne şekilde ortaya çıktığını açıklar.
- Soruda verilen örnekte, bir bebeğin önce başını dik tutmayı öğrendiği, ardından oturmayı, sonra emeklemeyi ve en sonunda yürümeyi öğrendiği belirtiliyor. Bu sıralama, vücudun üst kısımlarından (baş) başlayıp alt kısımlarına (ayaklar) doğru ilerleyen bir gelişim göstergesidir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Gelişim, genelden özele doğrudur: Bu ilke, çocuğun önce büyük kas gruplarını kullanarak kaba motor becerileri geliştirmesi, ardından küçük kas gruplarını kullanarak ince motor becerileri geliştirmesi anlamına gelir. Örneğin, önce kolunu sallamayı öğrenir, sonra parmaklarıyla küçük bir nesneyi tutmayı. Bu ilke doğru olsa da, sorudaki baş-oturma-yürüme sırasını doğrudan açıklamaz.
- B) Gelişim, baştan ayağa doğrudur (Sefalokaudal): Bu ilke, gelişimin vücudun baş bölgesinden başlayarak ayaklara doğru ilerlemesini ifade eder. Bebekler önce başlarını kontrol etmeyi öğrenirler (boyun kasları), sonra gövdelerini kontrol ederek oturabilirler, daha sonra bacaklarını kontrol ederek emekler ve yürürler. Sorudaki sıralama (başını dik tutma → oturma → emekleme → yürüme) tam olarak bu ilkeyi yansıtır.
- C) Gelişim, içten dışa doğrudur (Proksimodistal): Bu ilke, gelişimin vücudun merkezinden dışa doğru ilerlemesini ifade eder. Örneğin, çocuklar önce omuz ve kol hareketlerini kontrol etmeyi öğrenir, sonra el bileği ve parmak hareketlerini. Bu ilke de doğru olsa da, sorudaki baş-ayak sırasından ziyade, merkezin uzuvlara doğru gelişimini açıklar.
- D) Gelişim, nöbetleşe ilerler: Bu ilke, gelişimin sürekli aynı hızda olmadığını, bazen hızlı ilerleme dönemleri (sıçramalar) ve bazen daha yavaş veya duraklama dönemleri olduğunu belirtir. Bu, gelişimin hızıyla ilgili bir ilkedir, yönüyle ilgili değil.
- Bu açıklamalar ışığında, bebeklerin baş kontrolünden başlayıp ayak kontrolüne doğru ilerleyen motor gelişimleri, açıkça "Gelişim, baştan ayağa doğrudur" ilkesiyle açıklanır.
Cevap B seçeneğidir.
