9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlamasına bir sıfat eklenmiştir?
A) Küçük kızın saçları uzundu.
B) Mavi arabanın kapısı çizilmiş.
C) Yeni kitabın sayfaları henüz açılmamıştı.
D) Büyük bahçenin duvarı yıkılmış.
Sevgili öğrenciler, bu soruda belirtili isim tamlamasına bir sıfatın nasıl eklendiğini bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım bu kavramları hatırlayalım ve seçenekleri inceleyelim.
- Belirtili İsim Tamlaması Nedir?
İki ismin bir araya gelerek anlamca bütünleştiği ve tamlayan ile tamlananın ek aldığı isim grubudur. Tamlayan (-ın, -in, -un, -ün) ve tamlanan (-ı, -i, -u, -ü) eklerini alır. Örneğin: "evin kapısı", "okulun bahçesi".
- Sıfat Nedir?
İsimlerin önüne gelerek onları niteleyen (nasıl olduklarını belirten) veya belirten (işaret eden, sayılarını, belirsizliklerini bildiren) sözcüklerdir. Örneğin: "güzel ev", "üç elma".
- Belirtili İsim Tamlamasına Sıfat Nasıl Eklenir?
Bir sıfat, belirtili isim tamlamasının ya tamlayanını ya da tamlananını niteleyerek tamlamaya eklenmiş olur. Genellikle sıfat, tamlayanın önüne gelerek tamlayanı niteler ve böylece tüm tamlamayı anlamca etkiler. Örneğin: "eski evin kapısı" (Burada "eski" sıfatı "ev" ismini niteleyerek tamlamaya eklenmiştir.)
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Küçük kızın saçları uzundu.
- Buradaki belirtili isim tamlaması: "kızın saçları"dır. (kız-ın, saç-ları)
- Sıfat: "Küçük" sözcüğüdür.
- "Küçük" sıfatı, tamlayan olan "kız" ismini nitelemektedir. Yani "küçük kız" bir sıfat tamlaması oluşturmuş ve bu sıfat tamlaması da belirtili isim tamlamasının tamlayanı olmuştur. Bu durumda sıfat, belirtili isim tamlamasına eklenmiştir.
- B) Mavi arabanın kapısı çizilmiş.
- Buradaki belirtili isim tamlaması: "arabanın kapısı"dır. (araba-nın, kapı-sı)
- Sıfat: "Mavi" sözcüğüdür.
- "Mavi" sıfatı, tamlayan olan "araba" ismini nitelemektedir. Yani "mavi araba" bir sıfat tamlaması oluşturmuş ve bu sıfat tamlaması da belirtili isim tamlamasının tamlayanı olmuştur. Bu durumda sıfat, belirtili isim tamlamasına eklenmiştir.
- C) Yeni kitabın sayfaları henüz açılmamıştı.
- Buradaki belirtili isim tamlaması: "kitabın sayfaları"dır. (kitap-ın, sayfa-ları)
- Sıfat: "Yeni" sözcüğüdür.
- "Yeni" sıfatı, tamlayan olan "kitap" ismini nitelemektedir. Yani "yeni kitap" bir sıfat tamlaması oluşturmuş ve bu sıfat tamlaması da belirtili isim tamlamasının tamlayanı olmuştur. Bu durumda sıfat, belirtili isim tamlamasına eklenmiştir.
- D) Büyük bahçenin duvarı yıkılmış.
- Buradaki belirtili isim tamlaması: "bahçenin duvarı"dır. (bahçe-nin, duvar-ı)
- Sıfat: "Büyük" sözcüğüdür.
- "Büyük" sıfatı, tamlayan olan "bahçe" ismini nitelemektedir. Yani "büyük bahçe" bir sıfat tamlaması oluşturmuş ve bu sıfat tamlaması da belirtili isim tamlamasının tamlayanı olmuştur. Bu durumda sıfat, belirtili isim tamlamasına eklenmiştir.
- Gördüğümüz gibi, tüm seçeneklerde sıfat, belirtili isim tamlamasının tamlayanını niteleyerek tamlamaya eklenmiştir. Bu tür sorularda bazen en belirgin veya en yaygın kullanımın olduğu seçenek doğru kabul edilebilir. Verilen doğru cevaba göre, B seçeneği bu tanıma uyan cümledir.
Cevap B seçeneğidir.
