Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin fiilinin çatı özelliğini bulmamız isteniyor. Fiilde çatı, fiilin özne ve nesne ile olan ilişkisini gösterir. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi tekrar okuyalım: "Ahmet, sınava iyi hazırlandığı için başarıyla tamamladı."
- Bu cümledeki fiilimiz "tamamladı" fiilidir.
- Fiilde çatı özelliklerini hatırlayalım:
- Etken Fiil: İşin kim tarafından yapıldığı belli olan, yani gerçek öznesi bulunan fiillerdir. Fiil, öznenin kendisi tarafından yapılır ve genellikle nesne alabilir.
- Edilgen Fiil: İşin kim tarafından yapıldığı belli olmayan, yani sözde öznesi bulunan fiillerdir. Fiil, başkası tarafından yapılır ve fiil köküne "-l" veya "-n" ekleri gelir.
- Dönüşlü Fiil: İşin özne tarafından yapılıp yine öznenin kendisini etkilediği fiillerdir. Fiil köküne "-l" veya "-n" ekleri gelir.
- İşteş Fiil: İşin birden fazla özne tarafından karşılıklı ya da birlikte yapıldığını bildiren fiillerdir. Fiil köküne "-ş" eki gelir.
- Şimdi "tamamladı" fiilini inceleyelim:
- İşi yapan kim? "Ahmet". Ahmet, bu cümlenin gerçek öznesidir.
- Ne yaptı? "Sınavı tamamladı". Fiil, "sınavı" nesnesini almıştır.
- Fiil kökünde "-l", "-n" veya "-ş" eklerinden herhangi biri var mı? Hayır, "tamamla-" fiil köküne sadece geçmiş zaman eki "-dı" gelmiştir.
- İşin Ahmet tarafından yapıldığı ve bu işten "sınavın" etkilendiği açıkça bellidir. Ahmet işi kendisi yapmıştır.
- Bu özelliklere baktığımızda, fiilin gerçek bir öznesi olduğu (Ahmet) ve işi bizzat kendisinin yaptığı anlaşıldığından, fiilimiz etken çatılıdır.
Cevap C seçeneğidir.
