Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlelerdeki edebi sanatları inceleyerek hangi söz sanatının ağır bastığını bulacağız. Öncelikle cümleleri dikkatlice okuyalım ve anlamlarını çözümleyelim:
- "Güneşin altında yanan asfalt, insanı eritmek için yemin etmiş gibiydi."
- "Ağaçlar bile gölgelerini saklamıştı sıcaktan."
Şimdi seçenekleri ve cümleleri karşılaştırarak doğru cevabı bulalım:
-
Cümlelerin Anlamı: Her iki cümle de aşırı sıcaklığı anlatmak için kullanılmış. Asfaltın çok sıcak olması "insanı eritmek için yemin etmesi" şeklinde, ağaçların gölge yapmaması ise "gölgelerini saklaması" şeklinde ifade edilmiş.
-
A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insanlara özgü özellikler, duygular veya davranışlar yükleme sanatıdır.
- "Asfalt, insanı eritmek için yemin etmiş gibiydi." Burada cansız bir varlık olan asfalta, insanlara özgü bir davranış olan "yemin etme" özelliği yüklenmiştir.
- "Ağaçlar bile gölgelerini saklamıştı sıcaktan." Burada da ağaçlara, insanlara özgü bir davranış olan "saklama" eylemi yüklenmiştir. Ağaçlar bilinçli olarak gölgelerini saklamazlar.
- Her iki ifadede de cansız varlıklara veya bitkilere insani özellikler atfedildiği için teşhis sanatı ağır basmaktadır.
-
B) İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları konuşturma sanatıdır. Teşhisin bir ileri aşamasıdır. Verilen cümlelerde asfalt veya ağaçlar konuşmamaktadır, sadece insan gibi davranmaktadırlar. Bu nedenle intak sanatı yoktur.
-
C) Kinaye: Bir sözün tam tersini kastederek veya dolaylı yoldan bir gerçeği ima ederek yapılan sanattır. Bu cümlelerde herhangi bir kinayeli anlatım bulunmamaktadır; doğrudan aşırı sıcaklık tasvir edilmiştir.
-
D) Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi", "sanki", "benzer" gibi edatlar kullanılır. İlk cümlede "yemin etmiş gibiydi" ifadesi bir benzetme içerse de, benzetmenin temelinde yatan şey asfaltın "yemin etmesi" yani kişileştirilmesidir. İkinci cümlede ise benzetme edatı bile yoktur, doğrudan kişileştirme yapılmıştır. Dolayısıyla, bu cümlelerde ağır basan sanat teşbih değil, teşhistir.
Görüldüğü gibi, her iki cümlede de cansız varlıklara ve bitkilere insani özellikler yüklenerek sıcaklığın şiddeti vurgulanmıştır. Bu da teşhis (kişileştirme) sanatının belirgin bir göstergesidir.
Cevap A seçeneğidir.
