Sevgili öğrenciler,
Kösedağ Savaşı, Anadolu Selçuklu Devleti tarihinde bir dönüm noktasıdır. Bu savaş sonrasında devletin yaşadığı değişimi doğru kavramla ifade etmek için seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Soru Ne İstiyor? Soru, Kösedağ Savaşı sonrası Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara vergi ödemeye başlaması ve Moğol egemenliğini kabul etmesi durumunu tanımlayan kavramı bulmamızı istiyor. Bu durum, bir devletin başka bir devlete bağımlı hale gelmesi, onun otoritesini tanıması ve ona karşı yükümlülükler üstlenmesi anlamına gelir.
- A) İstiklal: İstiklal, bağımsızlık demektir. Bir devletin kendi kendini yönetmesi, dış güçlerin etkisi altında olmaması halidir. Kösedağ Savaşı sonrasında Anadolu Selçuklu Devleti, Moğol egemenliğini kabul ettiği ve vergi ödediği için bağımsızlığını kaybetmiştir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Otonomi: Otonomi, özerklik demektir. Bir bölgenin veya topluluğun, daha büyük bir devlet yapısı içinde belirli konularda kendi kendini yönetme hakkına sahip olmasıdır. Anadolu Selçuklu Devleti, Moğol egemenliğini kabul etse de iç işlerinde bir miktar serbestlik tanınmış olabilir, ancak genel olarak Moğol otoritesine tabi olması, tam bir özerklik durumundan ziyade bağımlılığı ifade eder. Soru, "Moğol egemenliğini kabul etmesi" ve "vergi ödemesi" gibi doğrudan bağımlılık göstergelerini vurguladığı için otonomi kavramı durumu tam olarak karşılamaz.
- C) Tabiiyet: Tabiiyet, bir devlete veya otoriteye bağlı olma, onun egemenliği altında bulunma, uyrukluk veya bağımlılık anlamına gelir. Kösedağ Savaşı sonrasında Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara vergi ödemesi ve onların egemenliğini kabul etmesi, tam olarak bu durumu ifade eder. Anadolu Selçuklu Devleti, Moğol İmparatorluğu'nun bir tabisi haline gelmiştir.
- D) İttifak: İttifak, iki veya daha fazla devletin belirli bir amaç doğrultusunda karşılıklı anlaşma yaparak bir araya gelmesidir. İttifakta genellikle taraflar eşit statüdedir veya karşılıklı çıkarlar söz konusudur. Kösedağ Savaşı sonrası durum, bir ittifak değil, bir tarafın diğerine boyun eğmesi ve bağımlı hale gelmesidir. Dolayısıyla bu seçenek de doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara vergi ödemeye başlaması ve Moğol egemenliğini kabul etmesi durumu en doğru şekilde tabiiyet kavramıyla ifade edilir.
Cevap C seçeneğidir.
