Karstik birikim şekillerinin oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Sarkıtlar mağara tavanından aşağı doğru büyürMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, karstik birikim şekillerinin oluşum süreçleri hakkında verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Karstik şekiller, kireçtaşı gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu bölgelerde, suyun etkisiyle hem aşınma (erozyon) hem de birikme (depozisyon) yoluyla oluşan yer şekilleridir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu ifade doğrudur. Sarkıtlar (stalactites), kireçtaşı içeren suların mağara tavanından sızarken, içindeki kalsiyum karbonatın (CaCO$_3$) yavaşça çökelmesi ve birikmesiyle oluşur. Su damlası düşmeden önce bir miktar buharlaşır ve geride kalsiyum karbonat bırakır. Bu birikim zamanla aşağı doğru uzayan konik veya silindirik şekiller meydana getirir.
Bu ifade de doğrudur. Dikitler (stalagmites), mağara tavanından düşen ve kalsiyum karbonatça zengin su damlalarının mağara tabanına çarptığında, içindeki kalsiyum karbonatın birikmesiyle oluşur. Bu birikim, tabandan yukarı doğru büyüyen konik veya kubbeli şekiller meydana getirir.
Bu ifade yanlıştır. Travertenler, kalsiyum karbonatın (CaCO$_3$) sudan çökelmesiyle oluşan bir kayaç türüdür. Mağara içlerinde (örneğin mağara havuzlarında) oluşabildikleri gibi, özellikle sıcak su kaynaklarının yeryüzüne çıktığı yerlerde, basamaklı teraslar ve şelaleler şeklinde de yaygın olarak bulunurlar. Türkiye'deki Pamukkale travertenleri, mağara dışında oluşan travertenlere en güzel örnektir. Dolayısıyla, travertenlerin oluşumu sadece mağara içiyle sınırlı değildir.
Bu ifade doğrudur. Sütunlar (columns), mağara tavanından aşağı doğru büyüyen bir sarkıt ile mağara tabanından yukarı doğru büyüyen bir dikitin zamanla birbirine kavuşup birleşmesiyle oluşur. Bu birleşme, mağara içinde zeminden tavana uzanan tek bir yapı meydana getirir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, travertenlerin sadece mağara içlerinde oluştuğunu belirten C seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
