1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" ilişkisi vardır?
A) Hava soğuk olduğu için montunu giydi.Cümlelerdeki "neden-sonuç" ilişkisini anlamak için, bir olayın (neden) başka bir olayı (sonuç) doğrudan ortaya çıkarıp çıkarmadığına bakmalıyız. Genellikle "neden?", "niçin?" sorularına cevap veren kısım neden, bu nedenin sonucunda ortaya çıkan durum ise sonuçtur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede, "hava soğuk olması" bir nedendir. Bu nedenin sonucunda ortaya çıkan durum ise "montunu giymesi"dir. Şöyle sorabiliriz: "Neden montunu giydi?" Cevap: "Hava soğuk olduğu için." Gördüğünüz gibi, bir neden ve bu nedenin doğrudan bir sonucu var. Bu, açık bir neden-sonuç ilişkisidir.
Bu cümlede bir zaman sıralaması vardır. "Kitabı okuma" eylemi gerçekleştikten sonra "yorum yapma" eylemi gerçekleşmiştir. Kitabı okumak, yorum yapmanın bir ön koşulu veya zamanlamasıdır, ancak doğrudan bir nedeni değildir. Yorumun içeriği kitaptan etkilenir ama "okuduktan sonra" ifadesi daha çok zaman ilişkisini vurgular.
Bu cümlede bir amaç ilişkisi vardır. "Bilet alma" eyleminin amacı "sinemaya gitmek"tir. "Ne amaçla bilet aldı?" sorusuna "Sinemaya gitmek için" cevabını alırız. Burada bir neden-sonuç değil, bir amaç-araç ilişkisi bulunmaktadır.
Bu cümlede de B seçeneğinde olduğu gibi bir zaman ilişkisi vardır. "Ödevlerini bitirme" eylemi tamamlandığı zaman "dışarı çıkma" eylemi gerçekleşmiştir. Ödevin bitmesi, dışarı çıkmanın bir koşulu veya zamanlamasıdır, doğrudan nedeni değildir. "Ne zaman dışarı çıktı?" sorusuna "Ödevlerini bitirince" cevabını alırız.
Bu açıklamalar ışığında, sadece A seçeneğinde bir olayın doğrudan başka bir olayı tetiklediği, yani bir neden-sonuç ilişkisi olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
