Bir grup öğrenci periyodik tablonun tarihsel gelişimi hakkında araştırma yapmaktadır. Öğrencilerden biri, "Benim incelediğim bilim insanı, elementleri atom kütlelerine göre sıraladı ve oktet kuralına dayalı olarak periyodik bir yasa önerdi" demiştir.
Bu öğrenci hangi bilim insanının çalışmasını incelemiştir?
A) Döbereiner
B) Newlands
C) Mendeleyev
D) Moseley
Merhaba sevgili öğrenciler!
Periyodik tablonun tarihsel gelişimi, bilim insanlarının elementleri düzenleme çabalarının bir sonucudur. Bu soruda, bir bilim insanının çalışmalarını tanımlayan iki önemli ipucu var:
- Elementleri atom kütlelerine göre sıralaması.
- Oktet kuralına dayalı olarak periyodik bir yasa önermesi.
Şimdi bu ipuçlarını göz önünde bulundurarak seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Döbereiner: Johann Döbereiner, elementleri atom kütlelerine göre sıralayarak benzer özelliklere sahip üçlü gruplar (triadlar) oluşturmuştur. Ancak, oktet kuralına dayalı bir yasa önermemiştir.
- B) Newlands: John Newlands, elementleri atom kütlelerine göre sıralamış ve her sekizinci elementin özelliklerinin birinciye benzediğini gözlemlemiştir. Bu gözlemine "Oktavlar Yasası" adını vermiştir. Müzikteki oktavlara benzer şekilde, elementlerin özelliklerinin periyodik olarak tekrar ettiğini belirtmiştir. "Oktet" kelimesi "sekiz" anlamına gelir ve Newlands'ın yasası da her sekiz elementte bir özellik tekrarını vurgular, bu da onu "oktet kuralına dayalı" ifadesiyle en uyumlu seçenek yapar.
- C) Mendeleyev: Dimitri Mendeleyev, elementleri atom kütlelerine göre sıralamış, henüz keşfedilmemiş elementler için boşluklar bırakmış ve bu elementlerin özelliklerini doğru bir şekilde tahmin etmiştir. Modern periyodik tablonun temelini atmıştır. Ancak, doğrudan oktet kuralına dayalı bir yasa önermemiştir.
- D) Moseley: Henry Moseley, elementlerin özelliklerinin atom kütlelerinden ziyade atom numaralarına (proton sayılarına) bağlı olduğunu deneysel olarak kanıtlamıştır. Onun çalışması, periyodik tablonun atom numaralarına göre düzenlenmesinin yolunu açmıştır. Bu nedenle, elementleri atom kütlelerine göre sıralama kriterine uymaz ve oktet kuralı ile ilgili bir çalışması yoktur.
Verilen ipuçlarına en uygun bilim insanı, elementleri atom kütlelerine göre sıralayan ve "Oktavlar Yasası" ile periyodik bir yasa öneren John Newlands'tır.
Cevap B seçeneğidir.
