Hücre zarından geçebilen X maddesinin hücre içi derişimi %0,9, hücre dışı derişimi ise %1,8'dir. Bu durumda hücre bir süre bekletildiğinde aşağıdakilerden hangisi gözlenir?
A) Hücre şişer
B) Hücre büzüşür
C) Hücrede değişiklik olmaz
D) Hücre patlar
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için hücre zarından madde geçişi kurallarını, özellikle de ozmoz olayını iyi anlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
- 1. Derişimleri Karşılaştıralım:
- Hücre içi X maddesi derişimi: %0,9
- Hücre dışı X maddesi derişimi: %1,8
Bu durumda, hücre dışındaki X maddesi derişimi, hücre içindeki derişimden daha yüksektir. Yani, hücre dışı ortam, hücre içine göre daha yoğun (hipertonik) bir çözeltidir.
- 2. Ozmoz Kuralını Hatırlayalım:
- Ozmoz, suyun yarı geçirgen bir zardan, su potansiyelinin yüksek olduğu (yani çözünen madde derişiminin düşük olduğu) yerden, su potansiyelinin düşük olduğu (yani çözünen madde derişiminin yüksek olduğu) yere doğru hareketidir.
- Basitçe ifade edersek, su, az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru hareket eder.
- 3. Suyun Hareket Yönünü Belirleyelim:
- Hücre içi derişim %0,9 (daha az yoğun).
- Hücre dışı derişim %1,8 (daha çok yoğun).
- Bu durumda, su hücre içinden hücre dışına doğru hareket edecektir.
- 4. Hücreye Ne Olacağını Tahmin Edelim:
- Hücre içinden su dışarı çıktığında, hücre hacmini kaybeder.
- Hacim kaybeden bir hücre ise büzüşür.
- 5. X Maddesinin Geçirgenliğini Değerlendirelim:
- Soruda X maddesinin hücre zarından geçebildiği belirtilmiştir. Bu bilgi önemlidir. X maddesi, derişim farkından dolayı hücre dışından hücre içine doğru difüzyonla hareket etmeye başlayacaktır (yani %1,8'den %0,9'a doğru).
- Ancak, hücre zarından suyun geçiş hızı (ozmoz) genellikle çözünen maddelerin geçiş hızından çok daha fazladır. Bu nedenle, hücrenin ilk ve belirgin tepkisi, ozmoz nedeniyle su kaybetmek ve büzüşmek olacaktır. Uzun vadede, X maddesi hücre içine girerek içerideki derişimi artırabilir ve bu durum hücrenin tekrar su almasına neden olabilir, hatta patlamasına bile yol açabilir (özellikle hayvan hücrelerinde). Ancak soruda "bir süre bekletildiğinde" ifadesi, ilk gözlemlenecek belirgin etkiyi sormaktadır ki bu da su kaybı ve büzüşmedir.
Bu bilgiler ışığında, hücre dışı ortamın daha yoğun olması nedeniyle su hücreden dışarı çıkacak ve hücre büzüşecektir.
Cevap B seçeneğidir.
