Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin sadece özne ve yüklemden oluşup oluşmadığını bulmamız isteniyor. Bu tür soruları doğru çözebilmek için öncelikle cümlenin temel ögeleri olan özne ve yüklemi çok iyi anlamamız gerekiyor. Haydi, bu ögeleri kısaca hatırlayalım:
- Yüklem: Cümlede yargıyı bildiren, işi, oluşu, hareketi veya durumu anlatan temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur ve çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim olabilir. Yüklem, cümlenin olmazsa olmazıdır.
- Özne: Yüklemdeki işi yapan veya yüklemdeki durumu üzerine alan ögedir. Yükleme "kim?" veya "ne?" soruları sorularak bulunur. Özne de yüklem gibi cümlenin temel ögelerindendir.
Şimdi her bir seçenekteki cümleyi bu bilgiler ışığında adım adım inceleyelim ve sadece özne ile yüklemden mi oluştuğunu yoksa başka ögeler de içerip içermediğini bulalım:
- A) Yapraklar sarardı.
Bu cümlede "sarardı" yüklemdir (ne oldu?). Sararan ne? diye sorduğumuzda "Yapraklar" cevabını alırız, bu da öznedir. Cümlede başka bir öge bulunmamaktadır. Yani bu cümle sadece özne ve yüklemden oluşur.
- B) Bulutlar karardı.
Burada "karardı" yüklemdir (ne oldu?). Kararan ne? diye sorduğumuzda "Bulutlar" cevabını alırız, bu da öznedir. Bu cümlede de sadece özne ve yüklem bulunmaktadır.
- C) Yağmur durdu.
Bu cümlede "durdu" yüklemdir (ne oldu?). Duran ne? diye sorduğumuzda "Yağmur" cevabını alırız, bu da öznedir. Bu cümle de sadece özne ve yüklemden oluşmaktadır.
- D) Çocuklar bahçede koşuyor.
Bu cümlede "koşuyor" yüklemdir (ne yapıyor?). Koşan kim? diye sorduğumuzda "Çocuklar" cevabını alırız, bu da öznedir. Peki, çocuklar nerede koşuyor? diye sorduğumuzda "bahçede" cevabını alırız. "Bahçede" ifadesi, yüklemi yer yönünden tamamlayan bir yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Gördüğümüz gibi, bu cümlede özne ve yüklemin yanı sıra bir de yer tamlayıcısı bulunmaktadır. Dolayısıyla bu cümle sadece özne ve yüklemden oluşmamaktadır.
Bu analizler sonucunda, A, B ve C seçeneklerindeki cümlelerin sadece özne ve yüklemden oluştuğunu, ancak D seçeneğindeki cümlenin özne ve yükleme ek olarak bir yer tamlayıcısı içerdiğini açıkça gördük. Bu nedenle sorumuzun cevabı D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
